06.11.2017
06.11.2017

Высокі ціск у падлеткаў. Прыкмета артэрыяльнай гіпертэнзіі альбо «прымета» пераходнага ўзросту?

logo
Здароўе дзяцей
40 052
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Змест:

Павышаны артэрыяльны ціск – праблема не толькі людзей «ва ўзросце». Па словах спецыялістаў, першыя «скачкі» лічбаў на танометры ў дзяцей могуць адзначацца ўжо ў пубертатным перыядзе, падчас палавога паспявання. Разам з тым, не заўсёды высокі ціск у падлеткаў – першая прыкмета будучай артэрыяльнай гіпертэнзіі.

Якія сімптомы павышанага ціску ў дзяцей нельга пакідаць без увагі? У чым прычына высокіх лічбаў на танометры ў школьнікаў і ці можна гэтага пазбегнуць? З такімі пытаннямі журналіст Слушна звярнуўся да Ірыны Чыжэўскай, галоўнага пазаштатнага дзіцячага кардыярэўматолага Міністэрства аховы здароўя.

да зместу

Сем прычын павышанага ціску ў падлеткаў

Сем прычын павышанага ціску ў падлеткаў

Небяспека павышанага артэрыяльнага ціску ў тым, што чалавек яго можа не адчуваць. Самаадчуванне – як і раней, а лічбы на танометры «зашкальваюць». Калі казаць пра дарослых, то высокі ціск правакуюць і шкодныя звычкі, і ўжо «заробленыя» хранічныя захворванні, дзесьці безадказнае стаўленне да свайго здароўя (пройдзе само), пастаяннае недасыпанне і стрэс. Чаму ж у дзяцей ужо ў 13-14 гадоў «скача» ціск? Прычын гэтаму шмат.

Па-першае, гэта можа быць банальнае ператамленне. Рытм жыцця практычна кожнага школьніка даволі насычаны. Секцыі, гурткі, дадатковыя заняткі, урокі і рэпетытары - усё трэба паспець. Часу на паўнавартасны адпачынак зусім не застаецца.

Па-другое, высокі артэрыяльны ціск у падлеткаў звязаны з працэсамі іх росту і развіцця. І перш за ўсё з гарманальнымі зменамі, якія адбываюцца ў арганізме. Дарэчы, гарманальныя змены часцей за ўсё становяцца прычынай павышэння ціску ў хлопчыкаў, чым у дзяўчынак. І вінаваты ў гэтым – гармон тэстастэрон.

Ірына Чыжэўская:
Падчас палавога паспявання ў дзяцей адбываецца вялікі «выкід» гармонаў. На іх рэагуюць сценкі сасудаў, якія звужаюцца. Як вынік, – магчымае павышэнне ціску.

Па-трэцяе, прычынай высокіх лічбаў артэрыяльнага ціску можа быць залішняя вага і атлусценне.

Ірына Чыжэўская:
Багацце прысмакаў, газаваных напояў, прадуктаў хуткага харчавання ў рацыёне – усё гэта ў сукупнасці з маларухомым ладам жыцця правакуе лішнюю вагу і атлусценне ў дзяцей і падлеткаў. Залішняя маса цела прыводзіць да таго, што ў арганізме парушаюцца метабалічныя працэсы, развіваецца інсулінарэзістэнтнасць (парушаны біялагічны адказ тканак арганізма на дзеянне інсуліну). Высокі ўзровень інсуліну – высокі ціск.

Па-чацвёртае, дзеці могуць перажываць якую-небудзь стрэсавую сітуацыю. Падлеткавы перыяд – гэта яшчэ і час пошуку свайго «я», сумневаў, як складзецца жыццё, выбар будучай прафесіі. Многія адчуваюць моцнае псіхаэмацыйнае перанапружанне, якое таксама правакуе павышэнне артэрыяльнага ціску.

Па-пятае, у дзіцяці, магчыма, ёсць захворванні, якія цягнуць за сабой артэрыяльную гіпертэнзію, – эндакрынныя парушэнні, парокі развіцця сардэчна-сасудзістай і цэнтральнай нервовай сістэм, стэноз (звужэнне) нырачных артэрый.

Па-шостае, спадчынны фактар. Калі бацькі пакутуюць на артэрыяльную гіпертэнзію, то дзіця таксама будзе схільнае да развіцця гэтага захворвання.

Ірына Чыжэўская:
Часцей за ўсё артэрыяльную гіпертэнзію атрымліваюць у спадчыну па матчынай лініі.

Па-сёмае, часам у дзіцяці пры наведванні ўрача танометр паказвае павышаныя лічбы. Дома – усё ў норме. У гэтым выпадку прычынай росту ціску можа быць звычайны страх перад спецыялістам альбо, як яго яшчэ называюць, «гіпертэнзія белага халата».

да зместу

А як у норме?

Для кожнага ўзросту з улікам розных фактараў артэрыяльны ціск можа быць розным. Аднак розніца паміж паказаннямі танометра на двух руках не павінна перавышаць 5-10 мм ртутнага слупа.

 
Ірына Чыжэўская:
Артэрыяльны ціск – варыябельная велічыня. Раніцай, адразу пасля сну, ён можа быць адным, а пасля фізічнай нагрузкі танометр пакажа зусім іншыя лічбы.

Для таго, каб прыкладна разлічыць, які ціск павінен быць у норме ў дзіцяці ў тым ці іншым узросце, можна выкарыстоўваць наступныя формулы:

для верхняга (сісталічнага) артэрыяльнага ціску

1,7 * на ўзрост + 83

Напрыклад: дзіцяці 10 гадоў. Значыць 1,7 * 10 + 83 = 100

для ніжняга (дыясталічнага) ціску

1,6 * узрост + 42

Напрыклад: 10-гадовае дзіця. Значыць 1,6 * 10 + 42 = 58

Альбо:

верхняе: 90 + (n) і ніжні: 60 + (n). Дзе (n) – гэта колькасць гадоў.

да зместу

На што варта звярнуць увагу і як дапамагчы

Вымяраць артэрыяльны ціск у падлеткаў неабходна ў наступных выпадках

Вымяраць артэрыяльны ціск неабходна ў наступных выпадках:

  1. Дзіця часта скардзіцца на моцны галаўны боль. Ён можа канцэнтравацца ў вобласці патыліцы;
  2. Падлетак стаў празмерна раздражняльны і дрэнна спіць;
  3. У дзіцяці цямнее ў вачах.

Калі лічбы артэрыяльнага ціску выйшлі далёка за межы нормы, вашы дзеянні:

  • дзіця трэба пакласці і супакоіць, адкрыць фортку, каб быў прыток свежага паветра. Не лішнім будзе даць і заспакаяльныя сродкі, напрыклад, валяр'янку альбо гліцын;
  • калі вы памералі ціск і ён высокі, можна выкарыстоўваць прэпараты, якія яго знізяць («Каптоприл» альбо «Эналаприл»). Іх кладуць пад язык і рассмоктваюць. Разам з тым, не цягніце з візітам да ўрача альбо выклікайце хуткую медыцынскую дапамогу;
  • такіх прэпаратаў дома няма, а дзіцяці дрэнна, – тэлефануйце 103.
  • не абыдзецца без брыгады хуткай медыцынскай дапамогі, калі акрамя высокага ціску ў падлетка з'явіліся млосць і ваніты, ён адчувае слабасць і галавакружэнне.
да зместу

Рэкамендацыі спецыяліста

Прытрымлівацца іх не так ужо і складана:

  • правільна арганізуем і прытрымліваемся распарадку дня дзіцяці. Абавязкова патрэбен паўнавартасны сон не менш за 8-9 гадзін у суткі. Недасыпанне – не самы добры «спадарожнік»;
  • штодня гуляем на свежым паветры не менш за 2 гадзіны. Большую частку часу дзеці праводзяць у памяшканнях. Адсюль і «хранічнае» кіслароднае галаданне, якое не самым лепшым чынам адбіваецца на самаадчуванні;
  • збалансаванае харчаванне. Рацыён дня павінен быць спланаваны так, каб дзіця атрымлівала дастатковую колькасць вітамінаў і мікраэлементаў;

Ірына Чыжэўская:
З рацыёну падлетка максімальна трэба прыбраць усё, што ўтрымлівае скрытыя тлушчы і легказасваяльныя вугляводы. Гэта газаваныя напоі, ежа хуткага прыгатавання (фастфуды), кетчупы, соусы. Альтэрнатыву павінны скласці агародніна і садавіна. Прычым першай у меню павінна быць больш, чым другой.

  • не лішнім будзе скараціць спажыванне паваранай солі, а таксама прадуктаў, у якіх яна змяшчаецца ў вялікіх колькасцях: марынады, вэнджаніна і саленні;
  • маларухомаму ладу жыцця – катэгарычнае «не». Дастатковая рухальная актыўнасць дапамагае трымаць у тонусе не толькі цела, але і сасуды.

Ірына Чыжэўская:
У большасці выпадкаў павышаны артэрыяльны ціск у падлеткаў – часовая з'ява. Пубертантны перыяд заканчваецца, арганізм адаптуецца і ціск, як правіла, прыходзіць у норму.

Матэрыялы на сайце bel.24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце bel.24health.by

40 0 52

Нарадзілася і жыву ў Мінску. У 1995 годзе скончыла сталічную сярэднюю школу №168, затым паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на факультэт журналістыкі. Пасля заканчэння вучобы ў 2000 годзе была размеркаваная ў Беларускае тэлеграфнае агенцтва (БелТА), дзе 8 гадоў прапрацавала спецыяльным карэспандэнтам аддзела палітычнай і сацыяльнай інфармацыі. У розныя гады асвятляла падзеі ў сферы навукі, культуры, адукацыі і аховы здароўя. У 2011 годзе перайшла ў прэс-службу Міністэрства аховы здароўя. Кола маіх абавязкаў уключала, у тым ліку арганізацыю сустрэчаў спецыялістаў са СМІ, складанне прэс-рэлізаў, забеспячэнне журналістаў інфармацыяй пра дзейнасць сферы аховы здароўя, а таксама падрыхтоўку аператыўных каментароў экспертаў і фарміраванне стужкі навінаў афіцыйнага сайта міністэрства. З 2017 года працую ўласным карэспандэнтам аддзела інтэрнэт-праектаў рэдакцыі газеты «Медыцынскі веснік». З'яўляюся аўтарам публікацый на інфармацыйным партале «Здаровыя людзі» і сайце для падлеткаў «Teenage.by».
Глядзіце таксама