Дата публікацыі: 21.06.2019

Абноўлена: 21.06.2019

21.06.2019

«А заўтра была вайна…»

logo
Думкі ўслых
102 059
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A
Падчас нашых школьных гадоў, якія прыпалі на заканчэнне 1970-х-1980-я, чамусьці прынята было шырока святкаваць і адзначаць парадамі, шэсцямі ды мітынгамі, у асноўным, 9 Мая. Пра трэцяга ліпеня як дзень вызвалення Беларусі тады прыгадвалі мала. З цягам часу гэтая дата таксама трывала ўвайшла ў людскую свядомасць як дзень знакавы і адметны. Хаця калі як журналіст прасіла сведкаў прыгадаць штосьці адметнае… Практычна ўсе паціскалі плячыма. Маўляў, дзень як дзень. Усвядомілі радасць вызвалення і вольнага жыцця значна пазней.

А вось сумнаму дню 22 чэрвеня, здаецца, увагі і не надавалі даволі доўга. Хіба падчас вывучэння гісторыі. І толькі адносна нядаўна, у апошнія дзесяцігоддзі, пачалі лічыць, колькі гадоў таму пачалася вайна. І таксама распытвацца ў сведкаў тых падзей, як яны даведаліся пра пачатак, што адчулі, калі ўбачылі першых немцаў, якім запомнілася 22 чэрвеня 1941 года… Але нават сведкаў з кожным годам застаецца ўсё меней і меней…

Што ўжо казаць пра ветэранаў! Як балюча глядзець на пустыя крэслы, пастаўленыя для іх падчас мерапрыемстваў на плошчах гарадоў. Дзе замест хаця б 30 чалавек у нашым, напрыклад, Чэрвені добра калі зараз набярэцца тры…

Крылатыя словы «А заўтра была вайна…» цяпер усё часцей усплываюць у памяці напярэдадні 22 чэрвеня. І хаця мы не можам уявіць увесь жах таго летняга ранку, усё ж досыць яскрава разумеем, як гэта было.

І ваенныя фільмы ніколі не перастануць прыцягваць да сябе. Толькі таксама з цягам часу ўсё часцей на вочы наварочваюцца слёзы падчас прагляду. Нават тых, дзе ёсць і аптымізм… «Афіцэры», «У бой ідуць адны старыя»… Цяпер пераглядаю іх усё радзей, бо дужа шчыміць сэрца. Што ўжо казаць пра дакументальныя кадры ваеннай хронікі!

Падчас падрыхтоўкі і абмеркавання відэароліка да 100-годдзя аховы здароўя Беларусі  ў нашай рэдакцыі газеты «Медыцынскі веснік» мяне вельмі ўразіла інфармацыя ваенных часоў: «На акупаванай тэрыторыі БССР у складзе ўсіх партызанскіх брыгад разгортваюцца эвакашпіталі, дзе вяртаюць у строй да 92% параненых, якія туды паступаюць». Так, падчас вайны медыкі сапраўды рабілі цуды, вяртаючы жыццё ў самых безнадзейных сітуацыях. Часцяком – з вельмі невялікім наборам хірургічных інструментаў, з мінімумам медыкаментаў, без анестэзіі…

Але, зразумела, ніякіх размоў там не ішло на той момант пра поўнае выздараўленне ці пра аднаўленне здароўя. Можаш трымаць зброю ў руках – на фронт. Наколькі апраўданым было такое стаўленне, мы не можам зараз меркаваць. Толькі тыя, хто знаходзіўся там і тады. Проста па сённяшніх мерках… Цяжка сабе ўявіць. Калі нават просты галаўны боль настолькі выбівае з каляіны, што, здаецца, горшага самаадчування і не можа быць…

Толькі і ў ваенны час на цуды вяртання да жыцця таксама быў своеасаблівы «ліміт». На жаль… Я не ведаю, што здарылася 29 кастрычніка 1944 года ў адным з ваенных шпіталёў на тэрыторыі Літвы, але менавіта там памёр ад ран мой дзед Іван. Бацька мамы, які так і не ўбачыў сваю дачушку. Толькі ведаў, што яна нарадзілася.

Што там адбылося – несумяшчальныя з жыццём раны, адсутнасць медыкаментаў, урачоў, блізкасць ваенных дзеянняў? Цяпер ужо не даведаешся. Проста не стала дарагога сэрцу чалавека… А яго ж, як расказвала бабуля Ксенія, не бралі на фронт па стану здароўя. Добраахвотнікам пайшоў у 1942-ім…

Гляджу на звесткі, якія захоўваюцца ў АБД Мемарыял (данясенне аб незваротных стратах і дакументы медсанбата), але бачу не напісанае, а асобы. За кожным радком – чыёсьці аблічча. Сапраўды, бессмяротны полк. Агромністы.

…Пакуль у сем’ях загінуўшых і памерлых будуць пра іх памятаць, датуль не страціцца журботнае  ўспрыманне дня 22 чэрвеня 1941 года. «А заўтра была вайна…» – раз-пораз прыгадваю сёння. І ўсё яшчэ дрыжыкі па спіне. І адзінае фота дзеда Івана ваенных часоў – перад вачыма…

Падпісвайцеся на наш канал у Telegram, групы ў Facebook, «УКантакце», у «Аднакласніках» – і будзьце ў курсе свежых навінаў! Толькі цікавыя відэа на нашым канале YouTube, далучайцеся!

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

102 0 59

Рэдактар сайта, журналіст, блогер. Вышэйшая філалагічная адукацыя.Нарадзілася ў вёсцы Клінок Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці. З 1980 года жыву ў г.Чэрвень.У 1996 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка (дыплом з адзнакай) па спецыяльнасці «беларуская мова і літаратура». З 2003 па 2005 год па ўласнай ініцыятыве вучылася дыстанцыйна ў Еўрапейскай школе карэспандэнцкага навучання, маю пасведчанне аб заканчэнні курсу «Журналістыка».У журналістыцы – з 2001 года. Працавала загадчыкам аддзела пісьмаў і масавай работы, журналістам у газеце «Раённы веснік» (г.Чэрвень), уласным карэспандэнтам абласной газеты «Мінская праўда» па Чэрвеньскім, Уздзенскім і Старадарожскім раёнах. Шмат гадоў актыўна супрацоўнічала з газетамі «Звязда», «Голас Радзімы», «Народная газета», «Беларуская ніва», «Беларуская лясная газета», часопісам «Гаспадыня». З 2018 года – рэдактар беларускай версіі сайта «Здаровыя людзі», журналіст, аўтар блога «Думкі ўслых».З’яўляюся адным з аўтараў-укладальнікаў кнігі «Памяць. Чэрвеньскі раён», кніг «Матери Минщины» (абласны праект), «С любовью к детям» (рэспубліканскі праект). Аўтар першага ў Беларусі касмічнага інтэрв’ю (Міжнародная касмічная станцыя-Зямля) з касманаўтам Раскосмасу, ураджэнцам г.Чэрвеня Алегам Навіцкім (газета «Звязда», 2013 г.).Аўтар блогу на платформе bloger.by. У 2018 годзе прызнаная пераможцай першага рэспубліканскага творчага конкурсу на лепшае асвятленне ў сродках масавай інфармацыі і сацыяльных сетках лясной тэматыкі і дзейнасці органа дзяржаўнага кіравання ў намінацыі «За прасоўванне лясной тэматыкі ў сацыяльных сетках». Узнагароджана Дыпломам Міністэрства лясной гаспадаркі.