8 Лістапада
08.11.2018

Дэталёвы партрэт «ціхага забойцы». Вірус гепатыту Е

logo
Трывожны сімптом
86 0 54
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

З усіх інфекцыйных паражэнняў печані гепатыт Е – самы малады. За 35 гадоў з моманту адкрыцця віруса вучоныя-медыкі навучыліся беспамылкова вызначаць яго з дапамогай лабараторнай дыягностыкі. Але спецыфічнай вакцыны, якая магла б засцерагчы чалавека ад інфекцыі, да гэтага часу няма.

У гепатыту Е шмат агульнага з гепатытам А. Абодва маюць аднолькавы шлях перадачы, досыць распаўсюджаныя, але не прымаюць хранічную форму цячэння, у большасці выпадкаў самавылечваюцца без прымянення лекавых сродкаў. Аднак адрозненні ўсё ж ёсць, і істотныя. У прыватнасці, на гепатыт Е часцей хварэюць дарослыя, чым дзеці. Крыніцай інфіцыравання можа выступаць не толькі чалавек, але і жывёла. Вірус трапляе ў арганізм чалавека як праз рот, так і праз кроў. Вельмі небяспечны гепатыт Е для цяжарных жанчын, асабліва на позніх тэрмінах, часта заканчваецца гібеллю плоду або самой маці.

Пра ўсё па парадку журналісту партала Здаровыя людзі распавёў прафесар кафедры інфекцыйных хвароб Беларускага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта, доктар медыцынскіх навук Сяргей Жаваранак. Дарэчы, у гэтым годзе Сяргей Уладзіміравіч атрымаў чарговую высокую ацэнку міжнароднай медыцынскай супольнасці - міжнародны медаль імя М.С.Балаяна за маштабную працу па вывучэнні гепатыту Е.

да зместу

У імя навукі

Падчас Афганскай вайны савецкіх воінаў масава вярталі на радзіму з прыкметамі гепатыту. Які менавіта штам віруса гепатыту паражаў салдат, з-за адсутнасці метадаў дыягностыкі заставалася загадкай. Сімптомы захворвання нагадвалі хваробу Боткіна, але часцей дыягназ гучаў, як «гепатыт нявызначанай этыялогіі».

 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, доктар медыцынскіх навук
У 1981 годзе вучоны-вірусолаг Міхаіл Балаян правёў вопыт самазаражэння: ён выпіў шклянку кефіру з раствораным у ім экстрактам фекаліяў 9 салдат, у якіх быў дыягнаставаны той самы «гепатыт нявызначанай этыялогіі». Паколькі вучоны ўжо перанёс гепатыт А і меў да яго пажыццёвы імунітэт, вопыт павінен быў пацвердзіць альбо абвергнуць падазрэнні наконт існавання новага, пакуль невядомага штаму віруса гепатыту. Праз месяц з невялікім вучоны адзначыў сімптомы заражэння, якія праявіліся болем у жываце, млоснасцю і ванітамі, уздымам тэмпературы. Неўзабаве да іх дадаліся цёмная мача, стул, пазбаўлены колеру, пажаўценне склер, павялічылася печань.

Даследаванне аналізаў, атрыманых у ходзе эксперыменту, выключыла вірусы гепатыту А і В як магчымых узбуджальнікаў захворвання. Так быў адкрыты вірус гепатыту Е, які прынёс вучонаму Міхаілу Балаяну сусветную вядомасць. Дарэчы, ніякага актыўнага лячэння ён не праводзіў. На працягу 3 тыдняў сімптомы паступова знікалі, і, у рэшце рэшт, справа скончылася поўнай папраўкай.

Зараз выяўлена некалькі генатыпаў віруса гепатыту Е, і кожнаму ўласцівы свой рэгіён, дзе ён найбольш распаўсюджаны:

  • генатып 1 распаўсюджаны ў Азіі і Афрыцы;
  • генатып 2 – у Нігерыі і Мексіцы;
  • генатып 3 – у Еўропе, ЗША, Расіі, Кітаі, Тайвані;
  • генатып 4 – у некаторых краінах Паўднёва-Усходняй Азіі.

Па дадзеных СААЗ, зараз у свеце штогод рэгіструецца каля 20 мільёнаў выпадкаў заражэння вірусам гепатыту Е. Як правіла, хвароба працякае бессімптомна і толькі зрэдку мае клінічныя праявы.

Што да Беларусі, дык да 60-гадовага ўзросту 15% нашых суайчыннікаў маюць антыцелы да гепатыту Е, г.зн. фактычна на яго перахворваюць і не ведаюць пра гэта.

да зместу

Прычыны гепатыту Е і крыніцы інфіцыравання

 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, доктар медыцынскіх навук
Даволі доўга пасля адкрыцця віруса гепатыту Е было прынята лічыць, што ён, як і вірус гепатыту А, перадаецца ад чалавека да чалавека. Але па меры выяўлення розных генатыпаў віруса аказалася, што ёсць і іншы механізм інфіцыравання: ад жывёлы да чалавека. А таксама ўстаноўлены не толькі фекальна-аральны механізм перадачы, але таксама гематагенны – пры пераліванні інфіцыраванай крыві і яе кампанентаў.

Такім чынам, існуе некалькі шляхоў заражэння:

  • харчовы і кантактна-бытавы (праз брудную ваду, забруджаныя прадукты, мяса інфіцыраваных жывёл...);
  • гематагенны (пры пераліванні крыві і яе кампанентаў ад заражанага чалавека да здаровага). У многіх еўрапейскіх краінах медыцынскія пратаколы ўжо прадугледжваюць праверку плазмы крыві для пералівання на наяўнасць гепатыту Е;
  • вертыкальны (ад цяжарнай жанчыны да плоду).

Крыніцы інфіцыравання:

  • чалавек, заражаны вірусам гепатыту Е ад моманту інфіцыравання і на працягу 2-4 тыдняў пасля з'яўлення клінічных сімптомаў. Гэта значыць, фактычна на ўсім працягу хваробы;
  • жывёлы. Перш за ўсё размова ідзе пра хатніх свіней, дзікоў і аленяў.
 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, доктар медыцынскіх навук
У Беларусі пераважае 3-ці генатып віруса гепатыту Е зоаантрапанознай прыроды. Асноўная крыніца віруса – хатнія свінні. Прычым яны часта і масава перахворваюць у раннім узросце – у першыя месяцы пасля нараджэння. Таму ў дарослых свіней праблема быццам бы не відавочная. Так што аматары біфштэксаў з крывёю, хатнія гаспадыні, якія спрабуюць на зуб сыры свіны фарш, і нават проста той, хто з'еў кавалак мяса без дастатковай тэрмічнай апрацоўкі, рызыкуюць падчапіць вірус. Сярод дыягнаставаных пацыентаў у нас сустракаліся выпадкі, звязаныя з ужываннем недастаткова тэрмічна апрацаваных або сырых свінога мяса і пячонкі.

Тым не менш, Беларусь лічыцца рэгіёнам з нізкім распаўсюджваннем гепатыту Е. Частка выпадкаў захворвання мае завазны характар і прыязджае з краін Еўропы, дзе якраз-такі ў вялікай пашане свіныя мясныя дэлікатэсы з крывёю і стравы з сырога мяса і пячонкі.

Па дадзеных Міністэрства аховы здароўя Вялікабрытаніі, у краіне інфіцыраваныя гепатытам Е не менш за 200 тысяч жыхароў. Правёўшы даследаванне, англічане назвалі крыніцамі заражэння прадукты са свініны (вяндліну, каўбасы, сасіскі) ад вытворцаў з Галандыі, Даніі, Германіі. Маўляў, сыравіна для мясных прадуктаў была інфіцыравана асаблівым штамам віруса гепатыту Е. Некаторыя вучоныя называюць яго «вірус Брексіт» («еўрапейскі» штам віруса, па запэўніваннях афіцыйных крыніц Вялікабрытаніі, адрозніваецца ад таго, што вызначаецца ў свіней, якія гадуюцца на тэрыторыі Злучанага Каралеўства).

да зместу

Сімптомы і цячэнне захворвання

Гепатыт Е можа працякаць як у лёгкай форме без жаўтухі, так і ў цяжкай, ажно да пячоначнай комы і высокай рызыкі смяротнага зыходу. Інкубацыйны перыяд вагаецца ад 2 да 10 тыдняў.

Сімптомы гепатыту Е практычна ідэнтычныя сімптомам гепатыту А і могуць праяўляцца:

  • пацямненнем мачы (прычым насычанага адцення, параўнальнага з колерам каньяку або моцнага чаю);
  • болямі ў жываце;
  • млоснасцю і ванітамі;
  • дыярэяй;
  • стратай апетыту;
  • грыпападобным станам: з кашлем і насмаркам. Але тэмпература пры гэтым можа не павышацца;
  • агульнай млявасцю і апатыяй.

Жаўтуха як асноўная характэрная прыкмета гепатыту выяўляецца ў 1 інфіцыраванага з 10 (часам радзей) і наступае на працягу 1 - 1,5 тыдняў пасля пераджаўтушнага перыяду.

Часам адзіным сімптомам гепатыту Е можа быць стан прастуды ці грыпу, які праз некалькі дзён праходзіць самастойна. Ёсць меркаванне, што па гэтай прычыне рэальнае захворванне на вірусны гепатыт Е можа быць у разы вышэй, чым у афіцыйных статыстычных справаздачах.

 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, доктар медыцынскіх навук
У маладых людзей 15-25 гадоў (менавіта яны пераважна хварэюць на гепатыт Е) інфекцыя часцей за ўсё працякае бессімптомна або мае няяўныя клінічныя праявы. А вось пацыенты ва ўзросце 60 гадоў і старэй хварэюць дастаткова цяжка, з жаўтухай, і 1-2 месяцы знаходзяцца ў клініцы пад наглядам урачоў.

Досыць часта маркеры віруса гепатыту Е выяўляюцца ў пацыентаў з хранічнымі гепатытамі і цырозам печані, у тым ліку пасля трансплантацыі печані. Гэты феномен патрабуе дадатковага вывучэння.

Акрамя таго, групу павышанай рызыкі інфіцыравання вірусам гепатыту Е складаюць мужчыны, якія практыкуюць сэкс з мужчынамі.

да зместу

Гепатыт Е у цяжарных

Асаблівую небяспеку вірус гепатыту Е ўяўляе для цяжарных жанчын, асабліва ў 2-м і 3-м трыместрах цяжарнасці.

 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, доктар медыцынскіх навук
Чым большы тэрмін цяжарнасці, тым цяжэй працякае хвароба і прагноз практычна заўсёды неспрыяльны. Гепатыт Е ў цяжарных можа прывесці да самаадвольных родаў, мёртванараджэння, справакаваць цяжкія ўскладненні ў жанчыны, што ставіць пад пагрозу і яе жыццё. Пры заражэнні вірусам гепатыту Е на позніх тэрмінах цяжарнасці верагоднасць нараджэння здаровага дзіцяці практычна адсутнічае.
да зместу

Лячэнне гепатыту Е

 
Сяргей Жаваранак
Прафесар кафедры інфекцыйных хвароб БДМУ, доктар медыцынскіх навук
Сёння існуе некалькі сучасных і дакладных метадаў дыягностыкі, якія дазваляюць беспамылкова вызначаць наяўнасць або адсутнасць віруса гепатыту Е: біяхімічны аналіз крыві, метад ПЦР, імунаферментныя дыягностыка.

Таму пры любых сімптомах недамагання, асабліва калі яны з'явіліся без бачных прычын, неабходна звярнуцца па кансультацыю да ўрача (тэрапеўта або інфекцыяніста).

Лячэнне пры гепатыце Е носіць, у асноўным, сімптаматычны характар. Пры лёгкай і сярэдняй цяжкасці формах гепатыту хвораму паказаны пасцельны рэжым і ўжыванне шмат вадкасці.

Супрацьвірусныя і інтаксікацыённыя лекавыя прэпараты прызначаюцца ў цяжкіх выпадках, схільных да зацяжнога цячэння. А таксама цяжарным жанчынам і пацыентам з перасаджанымі важкімі органамі (ныркі-печань) – для прадухілення ўскладненняў з высокай рызыкай смяротнасці.

да зместу

Прафілактыка гепатыту Е

Паколькі эфектыўнай і бяспечнай вакцыны супраць віруса гепатыту Е да гэтага часу няма, варта з усёй адказнасцю паставіцца да мер прафілактыкі:

  • строга захоўваць асабістую гігіену;
  • кантраляваць якасць пітной вады і прадуктаў харчавання: не піць з забруджаных крыніц, перад ужываннем мыць гародніну і садавіну пад гарачай вадой (яшчэ лепш - абліць кіпенем);
  • не каштаваць і не есці сырыя, паўсырыя мяса і мясныя прадукты, асабліва печань, перад ужываннем падвяргаць іх дбайнай тэрмічнай апрацоўцы.

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

86 0 54

Журналіст. Вышэйшая адукацыя. Сябра Беларускага саюза журналістаў. Стаж працы ў прафесіі – 20 гадоў. Беларуска. Нарадзілася ў г.Ганцавічы Брэсцкай вобласці. У 2001 годзе скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Журналістыка». Працавала спецыяльным карэспандэнтам аддзела эканомікі газеты «Беларуская ніва», аглядальнікам аддзела пісьмаў, аглядальнікам аддзела сацыяльных праблемаў газеты «Савецкая Беларусь» (зараз – «Выдавецкі дом «Беларусь сёння»). З 2016 года – карэспандэнт уласны аддзела інтэрнэт-праектаў РУП «Рэдакцыя газеты «Медыцынскі веснік». З 2000 года з'яўляецца сябрам Беларускага саюза журналістаў (БСЖ). У 2002 годзе стала лаўрэатам прэміі БСЖ за лепшую журналісцкую працу. У 2017 годзе – лаўрэатам прэміі БСЖ «Залатое пяро».
Глядзіце таксама