15 студзеня
15.01.2019

Як не дапусціць пролежняў у ляжачага хворага

logo
Тэхагляд арганізма
2 0 104
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A
Маларухомы чалавек шмат часу праводзіць у ложку. Што рабіць, каб у яго не з’явіліся балючыя і небяспечныя пролежні? Рэкамендацыі ад спецыяліста аддзела медыка-сацыяльнай работы Беларускага Таварыства Чырвонага Крыжа Людмілы Бузель.

Дзе ўзнікаюць пролежні?

Хутчэй за ўсё пролежні ў ляжачых хворых утвараюцца на спіне, патыліцы, абласцях за вушамі, локцях, лапатках, у галіне ягадзіц, сцёгнах, каленях, шчыкалатках і пятках. У людзей, якія вымушаны працяглы час нерухома ляжаць на жываце, – у зонах каленяў, пярэдняй паверхні грудзей, грабянёў падуздышных костак. Пры працяглым знаходжанні на баку ў першую чаргу пакутуе вобласць бакавой паверхні нагі, пляча і падуздышнай косткі.

Як распазнаць?

Першыя прыкметы пролежняў:

  • пачырваненне скуры ў абласцях рызыкі, якое не знікае, нават калі чалавек ужо не ляжыць на гэтых месцах;
  • счырванелая вобласць больш балючая, ушчыльненая, цёплая або, наадварот, халодная.

Як прадухіліць?

  • Паклапаціцеся, каб у вас быў вольны доступ да ложка цяжкахворага (пажадана з абодвух бакоў), каб ён стаяў у добра асветленым месцы (для адсочвання стану скуры). У ідэале ложак павінен быць з рэгуляванай вышынёй і супрацьпролежневым матрацам.
  • Калі змяняеце споднюю бялізну, падгузнікі, мыеце ляжачага, аглядайце яго скуру ў абласцях рызыкі.
  • Сачыце за тым, каб скура была чыстай.
  • Калі чалавек скардзіцца на боль, пачуццё палення ці ціску ў якой-небудзь галіне, гэта можа быць першым сімптомам пролежняў.
  • Не масажуйце счырванелую вобласць! Гэта можа панізіць тэмпературу скуры і прывесці да дэгенерацыі тканіны і ўзнікнення пролежняў.
  • Змяняйце становішча цела хворага кожныя 2-4 гадзіны. Калі чалавек сам здольны рухацца, нагадвайце яму рабіць гэта часцей.
  • Пры магчымасці чалавек у ложку павінен рабіць гімнастыку для ног і рук для паскарэння кровазвароту.
  • Становішча цела трэба мяняць і ноччу. Прыдатныя позы: на баку, на спіне, на жываце і паўбоку. Для фіксацыі ў патрэбным становішчы цела зрабіце падпоркі з падушак, коўдраў.
  • Падгалоўе прыпадымайце на 30 градусаў толькі падчас прыёму ежы ці іншых працэдур догляду. Калі яно паднята, на ягадзіцы прыходзіцца большы ціск, што павышае рызыку ўзнікнення пролежняў.
  • Укладваючы хворага на бок, пакладзіце ад пахвіннай вобласці да ступні падушку пад злёгку сагнутую верхнюю нагу ляжачага.

Дапаможныя сродкі

Матрац з кампрэсарам (супрацьпролежневая сістэма). Яны бываюць двух відаў: ячэісты – прызначаны для прафілактыкі пролежняў (кошт каля 100 рублёў) і трубчасты – ужываецца для лячэння глыбокіх пролежняў (280-300 рублёў).

Кругі гумовыя падкладныя – надзіманае гумовае кольца з вентылем для запаўнення паветрам (ад 8,70 рублёў). Іх падкладваюць пад крыж, локці, пяткі – у залежнасці ад памеру.

Валікі, мяккія падушкі з паралону. Іх можна дадаткова падкладваць пад локці, калені, лапаткі, пяткі.

Мяшэчкі, напоўненыя круглым збожжам (напрыклад, просам, рысам). Можна пашыць і падкладаць пад нерухомыя канечнасці.

Сэнс прымянення разнастайных валікаў і супрацьпролежневых матрацаў у тым, што яны павялічваюць плошчу судакранання цела і паверхні, на якой ляжыць чалавек, а значыць, памяншаецца ціск на кожны ўчастак цела, што паляпшае кровазварот.

У ніжняй частцы ложка можна прымацаваць рэмень, каб, падцягнуўшыся за яго, чалавек мог самастойна прысесці. Ці збудаваць каля галавы надложкавую трапецыю (так званую «гусь»), за якую можна ўхапіцца і прыўзняцца.

Калі ў чалавека не хапае мышачнай актыўнасці, каб утрымацца ў сядзячым становішчы, забяспечце яму ўпор у нагах з валікаў, коўдры.

Пасцельная бялізна

Пажадана выкарыстоўваць пасцельную і споднюю бялізну з натуральных матэрыялаў, якія ўбіраюць вільгаць і прапускаюць паветра. Мяняць яе неабходна кожны дзень.

Не дапускайце зморшчын, няроўнасцяў і дробак у ложку – гэта можа пашкодзіць скуру.

Адмоўцеся ад гумовых і цыратовых падкладак – яны скочваюцца і пераціскаюць скуру, не прапускаюць паветра.

Катэгарычна забаронена:

  • падцягваць ляжачага ў адзіночку, калі ён не можа дапамагчы;
  • цягнуць і выдзіраць бялізну з-пад хворага, асабліва мокрую;
  • падпіхваць пад чалавека судна.

Догляд скуры

Ачышчайце скуру хворага далікатна, выкарыстоўваючы адмысловыя сродкі для догляду скуры.

Пазбягайце моцнадзейных касметычных прэпаратаў.

Не забывайцеся на гігіену інтымных зонаў хворага – ачышчайце іх далікатнымі сродкамі і абараняйце пры кожнай змене падгузніка.

Карыстайцеся мылам не ў кавалках, а мыйным ласьёнам ці пенкай (іх можна набыць у аптэках). Гэтыя сродкі трэба проста нанесці на некалькі хвілін на забруджаны ўчастак цела, затым начыста выцерці вільготнай сурвэткай або ручніком (прыкладны кошт – 5-6 руб. за 250 мл). Апалоскваць не трэба!

Не трыце і не масажуйце вобласць узнікнення пролежняў, яе можна толькі злёгку прамакаць.

У выпадку занадта вільготнай скуры (нетрыманне мачы або кала, залішняя патлівасць) трэба карыстацца крэмамі ад абапрэласцяў, прысыпкамі без тальку.

Калі робіце масаж – не трыце зону ў радыусе не менш за 5 см ад касцявога выступу. Масаж праводзіцца толькі пасля шчодрага нанясення пажыўнага ўвільгатняльнага крэму на скуру.

    

Што рабіць, калі пролежні ўзніклі?

Можна правесці тэст побач з пашкоджанай вобласцю: націсніце пальцам на здаровую скуру – пасля зняцця пальцаў на скуры ўзнікае больш светлы ўчастак, які праз пэўны час зноў стане такім жа, як астатняя скура. Калi парушана кровазабеспячэнне, то такой рэакцыі не ўзнікае. Калі ў пашкоджанай вобласці скура ўсё яшчэ здаровая, яе не трэба нічым накрываць. Калі скура занадта сухая або калі ёсць небяспека, што скура даткнецца да мачы, скуру дастаткова толькі ўвільгатняць (можна звычайным дзіцячым або любым увільгатняльным крэмам).

Калі быў выяўлены толькі адзін участак пашкоджання, зрушце чалавека ў такое становішча, пры якім счырванелы ўчастак застаўся б вольным ад ціску.

Выбар сродкаў догляду пролежняў вельмі шырокі, і для правільнага выбару патрэбна дапамога спецыяліста. Трэба ўлічваць стадыі развіцця язвы (памер, глыбіня, наяўнасць адмерлых тканак, прыкметы інфекцыі, колькасць выдзяленняў), яе размяшчэнне і перавагі пацыента. Калі ў сваякоў няма спецыяльнай падрыхтоўкі па догляду пролежняў, лепш самім гэтым не займацца.

Нельга:

  • масажыраваць пачырванелыя месцы;
  • апрацоўваць іх алеем і спіртам – каб не траўмаваць вытанчаную, запалёную скуру;
  • выкарыстоўваць камфорны спірт і зялёнку – пры пападанні ў рану ўзнікае апёк.

Калі карыстаецеся перакісам вадароду – не ліце яго ў рану або прамакайце пасля карыстання чыстай сурвэткай.

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

2 0 104

Журналіст і медыятар. У журналістыцы каля 20 гадоў. Асноўная цікавасць – сацыяльныя праблемы. Скончыла журфак БДУ. Да партала «Здаровыя людзі» і газеты «Медыцынскі веснік» працавала ў рэдакцыі «Аргументы і факты» ў Беларусі, штотыднёвіках «СССР: постфактум», «Маскоўскі камсамолец ў Беларусі», нацыянальнай грамадска-асветніцкай газеце «Культура», інтэрнэт-выданні Оpen.by. Сябра Беларускай асацыяцыі журналістаў. Матэрыялы Ганны выдзяляюцца выразнай структурай, глыбінёй раскрыцця тэмы і сваёй аналітычнасцю. Хобі: літаратура, напісанне дзіцячых кніг. Аўтар праектаў: ТэДДзі (Трыбуна для дзяцей) – нацыянальная пляцоўка для выказвання меркаванняў і пазіцый дзяцей па хвалюючых праблемах (сумесны праект штотыднёвіка «Аргументы і факты» ў Беларусі, РГА «Беларуская Асацыяцыя клубаў ЮНЕСКА», Прадстаўніцтва Дзіцячага фонду ААН у Рэспубліцы Беларусь (ЮНІСЕФ) . «Урачы – таксама людзі» (24health.by), «Хатні догляд цяжкахворых» (сумесна з Беларускім таварыствам Чырвонага Крыжа) (24health.by), «Урачэбныя анлайн-канферэнцыі» (24health.by сумесна з tut.by).
Глядзіце таксама