10.10.2019
10.10.2019

Не даць сабе зламацца. 4 крокі да таго, каб пазбегнуць астэапарозу

logo
Хваробы ад А да Я
266 036
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Астэапароз – захворванне, пры якім косці робяцца больш слабымі і крохкімі, што нашмат павялічвае рызыку пераломаў нават пры невялікай нагрузцы.

Часцяком прагрэсуе без болю і выражаных сімптомаў, дыягнастуецца непасрэдна пры пераломе. Часцей за ўсё ад астэапарозу пакутуюць жанчыны ў перыядзе менапаўзы з-за зніжэння ўзроўню эстрагену, які дапамагае падтрымліваць шчыльнасць касцяной масы на належным узроўні і забяспечвае натуральную абарону ад выпадковых пераломаў. Але захворванне таксама можа ўзнікнуць у любога чалавека ў любым узросце.

Але ёсць і добрая навіна! Для большасці людзей у большай ці меншай ступені астэапароз можна прадухіліць. Для гэтага неабходна разумець, што робіць косці крохкімі і якія намаганні трэба прыкласці, каб у літаральным сэнсе не даць сабе зламацца.

Прафілактыка астэапарозу ўключае ў сябе ўсяго 4 крокі: харчаванне, фізічныя практыкаванні, лад жыцця і ранні скрынінг.

Астэапароз і вітамін D.

Крок 1. Правільнае харчаванне

Косць – жывая структура. На працягу ўсяго жыцця ў ёй адбываюцца працэсы, адны з якіх разбураюць старую касцяную тканку, іншыя – фарміруюць новую. Да пэўнага ўзросту фарміраванне касцяной масы пераважае. Максімальнай шчыльнасці (а заадно і трываласці) косць дасягае да 20-30 гадоў. Да гэтага ўзросту прафілактычныя меры дапамагаюць зрабіць косць мацнейшай, а пасля – надоўга захаваць назапашаны патэнцыял. Адна з такіх мераў – правільнае збалансаванае харчаванне.

Каб косці былі моцнымі, у першую чаргу важна не дапускаць дэфіцыту кальцыю і вітаміну D.

Пастаянны або працяглы недахоп кальцыю, а таксама яго дэфіцыт у перыяд актыўнага фарміравання касцяной масы (у дзяцінстве) шматкроць павялічвае рызыку развіцця астэапарозу.

Зыходзячы з нормаў фізіялагічных патрэбаў у энергіі і харчовых рэчывах, у залежнасці ад узросту ўрачы рэкамендуюць забяспечваць штодзённае паступленне кальцыю:

  • дзецям ад 1 да 6 гадоў – 500-900 мг;
  • ад 7 да 10 гадоў – 1100 мг;
  • дзецям, старэйшым за 11 гадоў, і дарослым – 1200-1300 мг.

Асноўныя харчовыя крыніцы кальцыю ўключаюць:

  • малако і малочныя прадукты: ёгурт, цвёрдыя сыры, тварог;
  • зялёную і цёмна-зялёную ліставую гародніну: белакачанную капусту, брокалі, шпінат;
  • ласось;
  • сою;
  • міндаль.

Але каб кальцый з прадуктаў эфектыўна засвойваўся, неабходны вітамін D. У натуральных умовах чалавек можа атрымаць яго двума спосабамі: праз прамое ўздзеянне сонечнага святла і з прадуктаў харчавання. Недахоп вітаміну перашкаджае нармальнаму засваенню кальцыю, што цягне за сабой зніжэнне шчыльнасці косці і высокую рызыку пераломаў.

Каб пазбегнуць дэфіцыту вітаміну D, урачы рэкамендуюць, па-першае, як мага даўжэй знаходзіцца на свежым паветры, часцей гуляць (прычым у любое надвор'е). Па-другое, рэгулярна ўключаць у меню прадукты, багатыя на яго: малако, ялавічыну, марскую рыбу (асабліва тлустыя гатункі: селядзец, сардзіны, скумбрыю), печань, яечныя жаўткі, а таксама ўзбагачаныя прадукты. У сярэднім дзецям і дарослым рэкамендуецца штодня забяспечваць паступленне 10 мкг вітаміну D.

Калі збалансаванага рацыёну ўсё ж такі недастаткова, ліквідаваць дэфіцыт кальцыю і вітаміну D можна пры дапамозе лекавых прэпаратаў. Але прызначыць іх павінен абавязкова ўрач. Самастойна «для прафілактыкі» прымаць прэпараты нельга! Бо пры адсутнасці дэ-факта недахопу ў гэтых нутрыентах дадатковая доза можа прынесці арганізму больш шкоды, чым карысці.

Астэапароз. Мышачны гарсэт.

Крок 2. Фізічныя практыкаванні

Не менш важнае значэнне, чым багатыя на кальцый і вітамін D прадукты, для прафілактыкі астэапарозу маюць фізічныя практыкаванні. Падобна да мышцаў, косць таксама рэагуе на фізічныя нагрузкі і трэніроўкі, робячыся мацнейшай.

Ёсць даследаванні, якія паказваюць, што сярод маладых людзей 20-30 гадоў найбольш высокая шчыльнасць касцяной тканкі назіраецца ў тых, хто ў дзіцячым і падлеткавым узросце актыўна займаўся фізкультурай і наведваў спартыўныя секцыі.

«Косць павінна працаваць!» – упэўненая наш эксперт Кацярына Васіленка, рэўматолаг Мінскага гарадскога цэнтра астэапарозу і хваробаў касцёва-мышачнай тканкі. Гэта адно з краевугольных правілаў прафілактыкі астэапарозу. Заняткі фізкультурай і спортам ва ўмераным тэмпе зніжаюць рызыку пераломаў у любым узросце. Нельга скідаць з рахункаў і такую «дробязь», як тое, што фізкультура дапамагае ўмацаваць мышцы, палепшыць раўнавагу і каардынацыю рухаў, тым самым зніжаючы верагоднасць падзення або траўмы.

Займаючыся фізкультурай, важна выканаць два прынцыповыя моманты: рэгулярнасць і разнастайнасць фізічнай актыўнасці.

Рэгулярныя практыкаванні неабходныя, бо напрацаваны патэнцыял паступова сходзіць на нуль, як толькі вы спыняеце заняткі.

Чым большая разнастайнасць відаў фізічнай актыўнасці, тым больш аказваецца задзейнічаных груп мышцаў і тым лепей для ўсяго касцявога каркаса. Асабліва эфектыўныя для паляпшэння шчыльнасці касцей і прадухілення астэапарозу аэробныя і сілавыя практыкаванні.

Аэробныя практыкаванні ўключаюць у сябе хуткую хаду, бег трушком, пад'ём па лесвіцы, язду на ровары, тэніс, скачкі са скакалкай, танцы. Гэта эфектыўны спосаб умацаваць мышцы, звязкі і суставы. Зразумела, калі няма медыцынскіх супрацьпаказанняў для такіх заняткаў. Акрамя таго, выходзячы на трэніроўку, абавязкова абувайце правільны абутак, які забяспечыць адэкватную падтрымку лытак і ступняў, дапаможа раўнамерна размеркаваць нагрузку на пазваночнік і суставы. У сярэднім аэробным практыкаванням неабходна надаваць 30 хвілін штодня.

А вось для сілавой актыўнасці досыць паўгадзінных трэніровак 2-3 разы на тыдзень. Сілавыя практыкаванні неабходныя для нарошчвання і ўмацавання мышачнага гарсэта. Сюды ўваходзяць адцісканні, узняцце цяжараў з выкарыстаннем сілавых трэнажораў, якія ёсць у спартыўных залах і клубах. Важна скласці комплекс практыкаванняў такім чынам, каб задзейнічаць усе асноўныя групы мышцаў, уключаючы ногі, сцёгны, спіну, жывот, грудзі, рукі і плечы.

Аднак перад тым, як пайсці ў трэнажорную залу або на бегавую дарожку, трэба пракансультавацца з урачом на прадмет абмежаванняў або супрацьпаказанняў да абранага віду актыўнасці. Асабліва, калі:

  • ваш узрост 60+;
  • у анамнэзе – паталогіі сэрца, сасудаў і лёгкіх;
  • ёсць дыягнаставаныя хранічныя захворванні страўнікава-кішэчнага тракту, эндакрыннай сістэмы, суставаў;
  • выстаўлены дыягназ астэапарозу;
  • вы ніколі ў дарослым жыцці не займаліся фізкультурай і спортам.

Астэапароз. Спецыфічная тэрапія.

Крок 3. Лад жыцця

Не паліце, а калі паліце – кідайце. Гэтая шкодная звычка нікога не зрабіла здаравейшым. Наадварот.

Ці ведаеце вы, што ў кантэксце прафілактыкі астэапарозу:

  • у жанчын нікацін нівелюе ахоўнае дзеянне эстрагену на косці;
  • курэнне можа быць адным з фактараў больш ранняга наступлення менапаўзы ў жанчыны, што, адпаведна, паскарае развіццё астэапарозу;
  • засваенне кальцыю з рацыёну ў курцоў праходзіць горш, нават калі ў арганізме хапае вітаміну D;
  • курцы маюць больш высокую рызыку пералому сцягна і рэўматоіднага артрыту на працягу жыцця, чым тыя, хто не паліць;
  • для мужчын менавіта курэнне з'яўляецца адной з галоўных прычын развіцця астэапарозу.

Не злоўжывайце алкаголем. Па-першае, гэта цягне за сабой самастойнае захворванне – алкагольную залежнасць. Па-другое, алкаголь правакуе развіццё паталогій усіх органаў і сістэм, уключаючы страту касцяной масы. Штодзённае ўжыванне ўсяго толькі двух доз алкаголю павышае рызыку развіцця астэапарозу і пераломаў.

Акрамя таго, некаторыя лекавыя прэпараты валодаюць дзеяннем, якое негатыўна адбіваецца на шчыльнасці касцяной тканкі, і могуць стаць прычынай развіцця астэапарозу. Калі ў вас ёсць хранічныя захворванні, якія патрабуюць сталага або працяглага прыёму лекаў, пагаварыце са сваім урачом пра магчымае прызначэнне прэпаратаў ашчаджальнага дзеяння.

Астэапароз. Рызыка – курэнне.

Крок 4. Ранняя дыягностыка

Не дапусціць развіццё астэапарозу цалкам рэальна, калі своечасова выявіць, што косць пачала губляць сваю шчыльнасць – г.зн. на стадыі астэапеніі.

Залатым стандартам дыягностыкі астэапарозу з'яўляецца метад рэнтгенаўскай або ўльтрагукавой дэнсітаметрыі (вызначэнне мінеральнай шчыльнасці касцяной тканкі).

Даследаванне пажадана прайсці:

  • жанчынам у перыядзе перыменапаўзы (40-45 гадоў);
  • жанчынам з ранняй ці заўчаснай менапаўзай;
  • людзям, якія доўгі час прымаюць некаторыя гарманальныя, супрацьсутаргавыя прэпараты, а таксама праходзяць хіміятэрапію для лячэння анкалагічных захворванняў;
  • тым, хто атрымаў пералом «на роўным месцы» і/або пры мінімальнай нагрузцы. Найбольш уразлівыя пры зніжэнні шчыльнасці касцяной тканкі аказваюцца запясці, пазваночнік, сцегнавыя суставы.

Верагоднасць развіцця астэапарозу ў бліжэйшыя 10 гадоў можна таксама разлічыць, не выходзячы з дому. Для гэтага дастаткова скарыстацца анлайн-калькулятарам Міжнароднага фонду астэапарозу. Калі атрыманы вынік (без увядзення паказчыкаў мінеральнай шчыльнасці косці – пункт 12) вышэйшы за 20, значыць, вы ў групе рызыкі. Абавязкова наведайце тэрапеўта або рэўматолага і атрымайце накірунак на дэнсітаметрыю.

Матэрыялы на сайце bel.24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце bel.24health.by

266 0 36

Журналіст. Вышэйшая адукацыя. Сябра Беларускага саюза журналістаў. Стаж працы ў прафесіі – 20 гадоў. Беларуска. Нарадзілася ў г.Ганцавічы Брэсцкай вобласці. У 2001 годзе скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта па спецыяльнасці «Журналістыка». Працавала спецыяльным карэспандэнтам аддзела эканомікі газеты «Беларуская ніва», аглядальнікам аддзела пісьмаў, аглядальнікам аддзела сацыяльных праблемаў газеты «Савецкая Беларусь» (зараз – «Выдавецкі дом «Беларусь сёння»). З 2016 года – карэспандэнт уласны аддзела інтэрнэт-праектаў РУП «Рэдакцыя газеты «Медыцынскі веснік». З 2000 года з'яўляецца сябрам Беларускага саюза журналістаў (БСЖ). У 2002 годзе стала лаўрэатам прэміі БСЖ за лепшую журналісцкую працу. У 2017 годзе – лаўрэатам прэміі БСЖ «Залатое пяро».