27 Верасня
27.09.2020

Няпросты вітамін Д

logo
Харчуйся правільна
482 0 54
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Сярод усіх вядомых вітамінаў Д займае асобнае месца. Ён удзельнічае ў многіх жыццёва важных працэсах у чалавечым арганізме: рэгулюе засваенне кальцыю і фтору, можа дапамагчы пазбегнуць некаторых спадчынных захворванняў, у тым ліку анкалагічных, хваробаў сэрца, эндакрынных паталогій, адказвае за фігуру і знешнюю прыгажосць (стан скуры, валасоў і пазногцяў). І гэта толькі малы пералік вялікіх магчымасцяў няпростага вітаміну.

Вітамін Д. Дзе ўтрымліваецца.

Без уплыву вітаміну Д не абыходзіцца функцыянаванне больш за 30 органаў і сістэмаў арганізма. Напрыклад, ён актыўна ўздзейнічае на работу падстраўнікавай залозы, метабалічныя працэсы, рэпрадуктыўную і эндакрынную, а таксама імунную сістэмы.

Як вызначыць, ці ў норме вітамін Д? А ці можна назапасіць яго? Ці існуюць сімптомы недахопу або празмернасці вітаміну Д? Знайсці адказы на гэтыя пытанні інфармацыйнаму парталу Здаровыя людзі дапамагла наш пастаянны эксперт – прафесар кафедры эндакрыналогіі БДМУ, д.м.н., старшыня Беларускага грамадскага медыцынскага аб'яднання «Эндакрыналогія і метабалізм» Ала Шапялькевіч.

Сінтэз вітаміну Д

Існуюць дзве формы вітаміну Д: Д2 (эргакальцыферол) і Д3 (холекальцыферол). Першы вітамін у невялікай колькасці мы атрымліваем з прадуктамі харчавання, а другі – асноўная крыніца вітаміну Д – утвараецца толькі пад уздзеяннем сонечнага выпраменьвання (7-дэгідрахалестэролу – правітаміну Д).

Пасля ўздзеяння на скуру сонечнага выпраменьвання холекальцыферол трапляе ў печань, у якой сінтэзуецца самая стабільная форма вітаміну – кальцыдыёл, які, зрэшты, яшчэ біялагічна не актыўны. Наступны этап – «дастаўка» кальцыдыёлу ў ныркі, дзе ён ператвараецца ў кальцытрыёл – метабалічна актыўную форму.

Синтез витамина Д

Навошта патрэбны вітамін Д

Упершыню пра вітамін Д загаварылі ў першым дзесяцігоддзі 20 стагоддзя. Яго адкрыццё было звязанае з вывучэннем такога захворвання, як рахіт. Менавіта дэфіцыт гэтага важнага вітаміну прыводзіў да таго, што костка няправільна фармавалася і дэфармавалася. Зрэшты, і сёння вітаміну Д адводзяць адну з галоўных роляў у прафілактыцы і лячэнні астэапарозу – захворвання, пры якім зніжаецца ўтрыманне кальцыю ў костках і іх трываласць.

 
Ала Шапялькевіч
Прафесар кафедры эндакрыналогіі БДМУ, д.м.н., старшыня Беларускага грамадскага медыцынскага аб'яднання «Эндакрыналогія і метабалізм»
Далейшыя даследаванні вучоных пацвердзілі, што вітамін Д аказвае вялікі ўплыў на імунную сістэму і на працэсы дзялення клетак у цэлым. Яго дэфіцыт можа прывесці да развіцця аўтаімунных і анкалагічных захворванняў, эндакрынных паталогій, у тым ліку цукровага дыябету і захворванняў шчытападобнай залозы.

Недахоп «сонечнага вітаміну», і гэта навукова даказаны факт, можа стаць прычынай развіцця сіндрому полікістозных яечнікаў, а таксама невыношвання цяжарнасці, дадала эксперт.

Вітамін Д. Недахоп – рызыка невыношвання цяжарнасці.

Зараз даказана роля вітаміну Д у рэалізацыі важных біялагічных функцый у арганізме чалавека, у тым ліку на ўзроўні генетыкі. Напрыклад, кальцытрыёл здольны рэгуляваць актыўнасць звыш 200 генаў.

Як вызначыць, ці ў норме «сонечны вітамін»

У Беларусі праведзена даследаванне сярод жанчын, старэйшых за 50 гадоў. Дэфіцыт вітаміну Д быў выяўлены ў 75% рэспандэнтаў. І гэтая праблема, падкрэсліла Ала Шапялькевіч, для Беларусі вельмі актуальная, асабліва ўлічваючы наша геаграфічнае размяшчэнне і павелічэнне колькасці людзей, старэйшых за 50 гадоў.

 
Ала Шапялькевіч
Прафесар кафедры эндакрыналогіі БДМУ, д.м.н., старшыня Беларускага грамадскага медыцынскага аб'яднання «Эндакрыналогія і метабалізм»
На клінічныя сімптомы спадзявацца не варта. Яны часцей за ўсё з'яўляюцца праявай іншых захворванняў. А такія прыкметы, як слабасць, стамляльнасць, змены з боку пазногцяў, валасоў вельмі неспецыфічныя і не дазваляюць выявіць дэфіцыт вітаміну Д на ранняй стадыі.

Вызначыць паказчыкі ўтрымання вітаміну Д можна з дапамогай аналізу крыві з вены. Пакуль лабараторна не вызначаны яго ўзровень, нельга казаць пра адхіленне ад нормы вітаміну Д і, тым больш, прызначаць лячэнне!

Вітамін Д. Кроў з вены.

Значэнні ўзроўню вітаміну Д могуць вагацца ў залежнасці ад сезону года. У зімовыя і восеньскія месяцы (з кастрычніка па сакавік), калі сонечных дзён мала, дэфіцыт больш выяўлены.

Здаць аналіз крыві на вызначэнне ўзроўню вітаміну Д (кальцыдыёл – найбольш стабільная яго форма) можна ў розных дзяржаўных і прыватных лабараторыях. Зараз гэты аналіз зрабіўся даступным, і яго вынік дапаможа доктару вызначыцца з неабходнасцю прызначэння лячэння або прафілактыкі.

Значэнні ўзроўню вітаміну Д

  • у норме паказчыкі вітаміну Д павінны перавышаць 30 нг/мл (мэтавы ўзровень пры лячэнні);
  • калі ўзровень утрымання вітаміну Д вар'іруецца ад 20 да 30 нг/мл, гаворка ідзе пра яго недастатковае ўтрыманне. Яшчэ не дэфіцыт, але сітуацыя, якая патрабуе карэкцыі і назірання;
  • усе паказчыкі, ніжэйшыя за 20 нг/мл, – сведчанне дэфіцыту вітаміну Д;
  • менш за 10 нг/мл – ярка выражаны недахоп «сонечнага вітаміну».

Вітамін Д. Паказчыкі – у крыві з вены.

У групу рызыкі недахопу вітаміну Д уваходзяць жанчыны, старэйшыя за 50 гадоў, якія маюць захворванні касцяной тканкі, пажылыя людзі ва ўзросце, старэйшыя за 60 гадоў, а таксама людзі з атлусценнем, цяжарныя і жанчыны, якія кормяць.

 
Ала Шапялькевіч
Прафесар кафедры эндакрыналогіі БДМУ, д.м.н., старшыня Беларускага грамадскага медыцынскага аб'яднання «Эндакрыналогія і метабалізм»
Мець у анамнэзе дэфіцыт вітаміну Д могуць пацыенты з хранічнымі захворваннямі печані і нырак, парушэннем усмоктвальнасці ў кішэчніку, хворыя на сухоты. Акрамя гэтага, узмацняць дэфіцыт вітаміну Д можа таксама прыём кортыкастэроідных, супрацьвірусных, супрацьгрыбковых і супрацьсутаргавых лекавых сродкаў.

Як папоўніць дэфіцыт вітаміну Д

Па-першае, сонечнае святло. Прычым трох-пяці хвілін уздзеяння сонечнага выпраменьвання на скуру недастаткова. Для таго, каб запусціўся працэс сінтэзу вітаміну Д, трэба прабыць на сонцы на працягу 20-30 хвілін. Пасля гэтага ўзровень у крыві вітаміну Д3 павялічваецца таксама, як пасля прыёму лекавага сродку, які змяшчае 10 тыс.МЕ (міжнародных адзінак) вітаміну Д3. Разам з тым, з узростам яго здольнасць сінтэзавацца ў скуры зніжаецца (пасля 65 гадоў больш чым у 4 разы).

Вітамін Д. Крыніца – сонечнае святло.

Па-другое, ежа. На жаль, з ежай мы можам атрымаць толькі 5-7% вітаміну Д, дакладней, адну з яго формаў – Д2. Зрэшты, не будзе лішнім, калі ў нашым рацыёне будуць прысутнічаць прадукты, якія яго ўтрымліваюць: марскія (тлустыя гатункі рыб), ялавічына і свініна, ялавічная печань, розныя алеі, яйкі, арэхі і семачкі, злакавыя расліны.

Па-трэцяе, з дапамогай медыкаментозных лекавых прэпаратаў.

У Беларусі зарэгістраваныя тры лекавыя сродкі, вытворныя холікальцыферолу. Два з іх – у капежнай форме, адно – таблетаванае.

Любыя лекі для папаўнення дэфіцыту вітаміну Д варта прымаць толькі пасля лабараторных даследаванняў (якія пацвярджаюць наяўнасць зніжаных значэнняў кальцыдыёлу) і кансультацыі з урачом, які вызначыць аптымальную дозу і форму прэпарата. Пасля прыёму лекавага сродку на працягу 8-12 тыдняў неабходна здаць кантрольны аналіз крыві.

Вітамін Д. Прымаць толькі па паказчыках!

Прызначэнне прэпаратаў вітаміну Д у людзей без яго дэфіцыту можа прыводзіць да сур'ёзнага паражэння нырак!

І яшчэ адзін сакрэт! Вітамін Д – так званае ліпафільнае рэчыва, якое назапашваецца ў тлушчавай тканцы і затым на працягу доўгага часу выдаткоўваецца. Таму пасля летняга адпачынку на моры ў нас з'яўляецца запас гэтага вітаміну на наступныя 3-4 месяцы.

Падпісвайцеся на наш канал у Telegram, групы ў Facebook, «УКантакце», у «Аднакласніках» – і будзьце ў курсе свежых навінаў! Толькі цікавыя відэа на нашым канале YouTube, далучайцеся!

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

482 0 54

Нарадзілася і жыву ў Мінску. У 1995 годзе скончыла сталічную сярэднюю школу №168, затым паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на факультэт журналістыкі. Пасля заканчэння вучобы ў 2000 годзе была размеркаваная ў Беларускае тэлеграфнае агенцтва (БелТА), дзе 8 гадоў прапрацавала спецыяльным карэспандэнтам аддзела палітычнай і сацыяльнай інфармацыі. У розныя гады асвятляла падзеі ў сферы навукі, культуры, адукацыі і аховы здароўя. У 2011 годзе перайшла ў прэс-службу Міністэрства аховы здароўя. Кола маіх абавязкаў уключала, у тым ліку арганізацыю сустрэчаў спецыялістаў са СМІ, складанне прэс-рэлізаў, забеспячэнне журналістаў інфармацыяй пра дзейнасць сферы аховы здароўя, а таксама падрыхтоўку аператыўных каментароў экспертаў і фарміраванне стужкі навінаў афіцыйнага сайта міністэрства. З 2017 года працую ўласным карэспандэнтам аддзела інтэрнэт-праектаў рэдакцыі газеты «Медыцынскі веснік». З'яўляюся аўтарам публікацый на інфармацыйным партале «Здаровыя людзі» і сайце для падлеткаў «Teenage.by».