9 студзеня
09.01.2019

Ой, Калядачкі...

logo
Думкі ўслых
138 0 24
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A
Адсвяткаваўшы Божае Нараджэнне, Новы год, Нараджэнне Хрыстова, здаецца, можна ўздыхнуць з палёгкай: даніна традыцыям аддадзена, усё зроблена, як належыць… Але сеціва (асабліва – сацыяльныя сеткі) са смехам нагадваюць: «Думаеш, што выжыў?! А вось табе!!! Наперадзе – Стары Новы год!»

Гэта так. А яшчэ ж усё доўжацца Каляды! Ажно да Вадохрышча (19 студзеня)! Свята, якое вельмі любілі і шанавалі нашы продкі. Бо да асноўных сялянскіх земляробчых работ было далекавата. А падчас Калядаў забаранялася прасці, ткаць, вышываць… Значыць, жанкі былі таксама больш-менш вольныя. Вось толькі кухня па-ранейшаму «замацоўвалася» за імі: тры куцці – вялікая, шчодрая і вадзяная – вымагалі падрыхтоўкі асаблівых страў.

Дарэчы, а вы ведаеце, што на куццю, асабліва на першую, запрашалі ў госці… мароз?! Маўляў, задобрыць яго трэба, каб не шкодзіў. Існавалі для запросінаў і асаблівыя словы:

«Мароз, Мароз! Хадзі куццю есць, 
І іржа, і бель, хадзіце цяпер! 

Улетку к нам не бывайце,
Хлеба нашага не ўбівайце,
А ў махавым балоце прабывайце!» 

Два тыдні пасля Нараджэння Хрыстова ў нашых продкаў былі часам забаў і калядавання. Традыцыі тыя дайшлі і да нашых дзён, асабліва ў вёсках, дзе і зараз вечарамі можна сустрэць гурты калядоўшчыкаў – як дзяцей, так і дарослых. Думаю, да кагосьці з вас, шаноўныя сябры, яны таксама стукаліся ў хату… А можа, нават дзесьці і ў горадзе…

Прыгожая і душэўная гэтая традыцыя, калі гаспадару і гаспадыні шчыра жадаюць згоды і ладу ў сям’і, каб іх сыны ўдала ажаніліся, а дочкі выйшлі замуж. Каб радзіла збажына на палетках у сельскагаспадарчы год, а жывёла ў хляве давала прыплод… А спявалі пра гэта, напрыклад, вось так:

Добры вечар, гаспадару!

Вынесь жа нам каўбас пару.

Ой, пахадзі каля печкі,

Пашукай жа нам перапечкі.

Ой, пахадзі каля кваскі,

Пашукай жа нам каўбаскі.

Вынесь жа сала, не скупіся,

Каб твой ячмень урадзіўся,

Каб нажалі сто коп жыта,

Каб уся сям’я была сыта…

І нельга было нічым не пачаставаць калядоўшчыкаў, пакрыўдзіць іх, бо лічылася, што гаспадароў тады чакае нешчаслівы год. А яшчэ ж адзін з галоўных персанажаў – Каза – як кінецца на снег (ці падлогу ў хаце) ды як пачне «паміраць»! І трэба хутчэй-хутчэй «ажыўляць» яе пачастункамі!

А ў нашай сям’і адна з народных традыцый на Каляды – частавацца семачкамі (сланечнікам і гарбузікамі), а калі і арэхамі. І прыйшла яна з сялянскай сям’і маёй мамы, ураджэнкі Смаленшчыны. Той часткі гэтага рэгіёну, якая была раней беларускай.

Сланечнік і гарбузы там вырошчвалі практычна на кожным агародзе, а семачкі сушылі і спецыяльна захоўвалі менавіта да Калядаў у льняных мяшочках у куфрах. Арэхі ж назапашвалі не ўсе, а толькі аматары гэтай справы, як дзеці, так і дарослыя. А на Каляды шчодра частавалі ўсіх і семачкамі, і арэхамі… Дзеці пра гэта ведалі, таму выпраўляліся ў найбольш гасцінныя хаты, да знаёмых і сваякоў, “па даніну”…

Так што працягваем святкаваць Каляды, сябры! Настрою ўсім нам вясёлага і прыемных гасцей у хаты!

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

138 0 24

Рэдактар сайта, журналіст, блогер. Вышэйшая філалагічная адукацыя. Нарадзілася ў вёсцы Клінок Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці. З 1980 года жыву ў г.Чэрвень. У 1996 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка (дыплом з адзнакай) па спецыяльнасці «беларуская мова і літаратура». З 2003 па 2005 год па ўласнай ініцыятыве вучылася дыстанцыйна ў Еўрапейскай школе карэспандэнцкага навучання, маю пасведчанне аб заканчэнні курсу «Журналістыка». У журналістыцы – з 2001 года. Працавала загадчыкам аддзела пісьмаў і масавай работы, журналістам у газеце «Раённы веснік» (г.Чэрвень), уласным карэспандэнтам абласной газеты «Мінская праўда» па Чэрвеньскім, Уздзенскім і Старадарожскім раёнах. Шмат гадоў актыўна супрацоўнічала з газетамі «Звязда», «Голас Радзімы», «Народная газета», «Беларуская ніва», «Лясная газета», часопісам «Гаспадыня». З 2018 года – рэдактар беларускай версіі сайта «Здаровыя людзі», журналіст, аўтар блога «Думкі ўслых». З’яўляюся адным з аўтараў-укладальнікаў кнігі «Памяць. Чэрвеньскі раён», кніг «Матери Минщины» (абласны праект), «С любовью к детям» (рэспубліканскі праект). Аўтар першага ў Беларусі касмічнага інтэрв’ю (Міжнародная касмічная станцыя-Зямля) з касманаўтам Раскосмасу, ураджэнцам г.Чэрвеня Алегам Навіцкім (газета «Звязда», 2013 г.). Аўтар блогу на платформе bloger.by. У 2018 годзе прызнаная пераможцай першага рэспубліканскага творчага конкурсу на лепшае асвятленне ў сродках масавай інфармацыі і сацыяльных сетках лясной тэматыкі і дзейнасці органа дзяржаўнага кіравання ў намінацыі «За прасоўванне лясной тэматыкі ў сацыяльных сетках». Узнагароджана Дыпломам Міністэрства лясной гаспадаркі.