07.02.2021
07.02.2021

Пагоршыўся зрок, адлюстраванне зрабілася размытым? Што такое астыгматызм

logo
Хваробы ад А да Я
0 012
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Рагавіца вока мае форму сферы і аднолькава выгнутая ва ўсіх напрамках (у выглядзе купала). Такая пабудова дае магчымасць правільна факусаваць святло на сятчатцы, размешчанай у задняй частцы вока, праецыруючы дакладны малюнак. Калі рагавіца з-за самых розных прычынаў робіцца няроўнай, гэта адбіваецца на якасці зроку. Размова ідзе пра такое захворванне, як астыгматызм.

Астыгматызм. Што адбываецца з вокам.

Што ж такое астыгматызм? Як яго распазнаць? Ці існуюць спосабы лячэння захворвання? Журналіст інфармацыйнага партала Здаровыя людзі запыталася ў афтальмолага вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска Майі Ланской.

«Астыгматызм» у перакладзе – адсутнасць фокусу

Рагавіца і хрусталік вока, як мы ўжо адзначалі, аднолькава выгнутыя ва ўсіх напрамках. Калі яны не з'яўляюцца роўнымі ці не маюць аднолькавай крывізны, прамяні святла пераламляюцца няправільна, што прыводзіць да праблемы рэфракцыі. Вока бачыць невыразна, контуры малюнка размытыя, расплывістыя, лініі скрыўленыя.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Калі казаць прасцей, дык астыгматызм – гэта скажэнне зроку, прычынай якога з'яўляецца няправільная факусоўка святла на сятчатцы. Дарэчы, у перакладзе з лацінскага «астыгматызм» – гэта адсутнасць фокусу. Чым больш празрыстыя і сферычныя ў нас часткі вока, тым больш выразны зрок. Калі дзе-небудзь празрыстасць альбо сферычнасць пакутуе, зрок робіцца невыразным.

Астыгматызм. Як бачыць чалавек.

Пры астыгматызме малюнкі факусуюцца альбо перад сятчаткай, альбо за ёй, што робіць адлюстраванні размытымі.

Калі ступень астыгматызму невялікая, дык гэта практычна не ўплывае на дакладнасць зроку. На самых ранніх этапах яго можна зблытаць са звычайнай стомленасцю вачэй. Разам з тым, па меры прагрэсавання захворвання зрок значна пагаршаецца. А праблема пагаршаецца яшчэ і тым, што чалавеку з астыгматызмам патрэбныя ачкі са спецыяльнымі лінзамі, нашэнне якіх само па сабе прыносіць дыскамфорт, а таксама можа выклікаць галавакружэнне, галаўны боль і млоснасць.

Ступень астыгматызму выяўляецца ў дыёптрыях. Рэцэпт, выпісаны на акуляры альбо лінзы, будзе ўтрымліваць абрэвіятуру CYL (cylindrus). Лічбы пасля гэтага абазначэння паказваюць неабходную карэкцыю. Пры гэтым абавязкова ўказваецца становішча восі цыліндра AX (axis) у градусах ад 0 да 180. Гэта звязанае з асаблівасцямі пераламлення святла, якое праходзіць праз цыліндрычную лінзу.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Практычна ў кожнага чалавека ёсць праявы астыгматызму. Ідэальна роўнай паверхні рагавіцы (0 дыёптрый) практычна не сустракаецца. Гэта рэдкія выпадкі. Астыгматызм прыкладна да 0,75 дыёптрый лічыцца нормай і, як правіла, ніяк не ўплывае на якасць зроку. Значнае яго пагаршэнне адбываецца пры астыгматызме 2 дыёптрыі і больш.

Астыгматызм. Як змяняецца зрок.

Існуе яшчэ і астыгматызм крышталіка. Але ён сустракаецца радзей і не так выяўлены.

Паталогія прыроджаная і набытая

Самая частая прычына астыгматызму – прыроджаныя асаблівасці будовы вока, якія закладваюцца яшчэ ва ўлонні маці. Як правіла, калі ў бацькоў ёсць гэтае захворванне, дык з вялікай доляй верагоднасці яно будзе і ў дзяцей.

Астыгматызм можа быць набытым. Напрыклад, у дзіцяці своечасова не выявілі парушэнні зроку ці яно адмаўляецца насіць акуляры. Дзіця расце, але пры гэтым увесь час жмурыцца і напружвае зрок. Ускладніць сітуацыю могуць хранічныя захворванні. Усё гэта прыводзіць да парушэння сілкавання рагавіцы і развіцця астыгматызму.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Астыгматызм таксама правакуюць пастаянныя запаленні рагавіцы, хранічныя кан'юктывіты, траўмы альбо аператыўныя ўмяшанні на воку.

Астыгматызм. Што адбываецца з вачыма.

Прывесці да прагрэсавання астыгматызму можа і такое захворванне, як кератаконус. Часцей за ўсё да яго схільныя маладыя мужчыны высокага росту і хударлявага целаскладу. Чаму з'яўляецца гэтае захворванне, дакладна невядома, але сярод правакацыйных фактараў спецыялісты вылучаюць гарманальныя парушэнні і паталогіі шчытападобнай залозы.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Пры кератаконусе адбываецца парушэнне ў слаях рагавіцы. Яна вытанчаецца і выцягваецца, набывае форму конуса. Дэфармацыя рагавічнага слоя перашкаджае анатамічнай функцыі пераламлення святла.

Самыя частыя сімптомы астыгматызму

Дакладны пералік агульных сімптомаў, якія паказваюць на наяўнасць у чалавека астыгматызму, вызначыць складана. У кожным асобным выпадку яны будуць рознымі. Як правіла, на прыёме ў афтальмолага пацыенты скардзяцца на:

  • размытае адлюстраванне;
  • дваенне ў вачах;
  • пагаршэнне зроку ўдалеч (у некаторых выпадках і паблізу);
  • невыразнае адлюстраванне;
  • скрыўленне ліній прадметаў;
  • стомленасць вачэй з-за пастаяннага напружання (можа таксама балець галава).

Астыгматызм. Дваенне ў вачах.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
З-за таго, што чалавек пастаянна напружвае вочы, каб лепей разгледзець, яны могуць запаляцца. Таму, калі чалавек скардзіцца на бясконцыя кан'юктывіты, якія не праходзяць, дык прычыну трэба шукаць у праблемах са зрокам. Асабліва гэта тычыцца дзяцей. Калі ў іх увесь час чырвоныя і запаленыя павекі, магчыма, вінаваты ў гэтым дрэнны зрок.

Акуляры, лазерная карэкцыя ці замена хрусталіка

Выявіць захворванне магчыма толькі з дапамогай камп'ютарнай аўтарэфрактаміі (з дапамогай гэтай дыягнастычнай працэдуры можна ацаніць пераламленне светлавых прамянёў у аптычнай вочнай сістэме). Візуальна паталогію заўважыць нельга.

Для карэкцыі праяў захворвання выкарыстоўваюцца спецыяльныя астыгматычныя акуляры альбо лінзы. Разам з тым, калі ступень астыгматызму вялікая, цалкам выправіць сітуацыю немагчыма. У цяжкіх выпадках выконваецца лазерная карэкцыя альбо аперацыя па замене хрусталіка.

З дапамогай лазернай карэкцыі змяняецца форма рагавіцы. Гэта трэба, каб правільна сфакусаваць светлавыя прамяні на сятчатцы.

Астыгматызм. Аперацыйнае ўмяшанне.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Трэба разумець, што лазерная карэкцыя – гэта паўнавартасная аперацыя. Верхняя частка рагавіцы надразаецца і прыўздымаецца. Затым лазерам выпарваецца тая вобласць, у якой былі няроўнасці, для таго, каб рагавіца зрабілася сферычнай. Пасля гэтага лапік рагавіцы вяртаецца на месца.

Наша рагавіца вельмі тонкая. Яе таўшчыня складае прыкладна 500-550 нанаметраў. Таму паўторных аперацый не выконваецца (так званая дакарэкцыя магчымая толькі на працягу бліжэйшых месяцаў пасля аперацыйнага ўмяшання, пры ўмове, што з першага разу не атрымалася дамагчыся вынікаў). Калі рагавіца першапачаткова тонкая – 420-450 нанаметраў, гэта з'яўляецца супрацьпаказаннем да лазернай карэкцыі. Праводзіць падобнае ўмяшанне не будуць таксама, калі не споўнілася 18 гадоў.

Калі іншых варыянтаў няма, выконваецца аперацыя па замене хрусталіка. На яго месца ўстанаўліваецца спецыяльная лінза (яе называюць тарычнай). У адрозненне ад звычайных, тарычныя лінзы маюць сферацыліндрычную форму, а таксама розныя аптычныя сілы ў вертыкальным і гарызантальным кірунках.

Астыгматызм. Лінза замест хрусталіка.

Для таго, каб астыгматызм не прагрэсаваў, неабходна выконваць зрокавы рэжым. Напрыклад, 30 хвілін працы за камп'ютарам, а затым паўгадзіны адпачынку. Можна выкарыстоўваць спецыяльныя вочныя кроплі, якія сілкуюць рагавіцу і не даюць ёй перасыхаць (толькі пасля кансультацыі ўрача!). Не перашкодзіць і выкананне зрокавай гімнастыкі, якую, як і любую іншую, варта выконваць рэгулярна.

Фота эксперта – Вольга Стружынская.

Матэрыялы на сайце bel.24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце bel.24health.by

0 0 12

Нарадзілася і жыву ў Мінску. У 1995 годзе скончыла сталічную сярэднюю школу №168, затым паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на факультэт журналістыкі. Пасля заканчэння вучобы ў 2000 годзе была размеркаваная ў Беларускае тэлеграфнае агенцтва (БелТА), дзе 8 гадоў прапрацавала спецыяльным карэспандэнтам аддзела палітычнай і сацыяльнай інфармацыі. У розныя гады асвятляла падзеі ў сферы навукі, культуры, адукацыі і аховы здароўя. У 2011 годзе перайшла ў прэс-службу Міністэрства аховы здароўя. Кола маіх абавязкаў уключала, у тым ліку арганізацыю сустрэчаў спецыялістаў са СМІ, складанне прэс-рэлізаў, забеспячэнне журналістаў інфармацыяй пра дзейнасць сферы аховы здароўя, а таксама падрыхтоўку аператыўных каментароў экспертаў і фарміраванне стужкі навінаў афіцыйнага сайта міністэрства. З 2017 года працую ўласным карэспандэнтам аддзела інтэрнэт-праектаў рэдакцыі газеты «Медыцынскі веснік». З'яўляюся аўтарам публікацый на інфармацыйным партале «Здаровыя людзі» і сайце для падлеткаў «Teenage.by».