27 Верасня
27.09.2018

Чаму ў Беларусі рэдка ставяць хваробу Альцгеймера? Чым гэта небяспечна і што рабіць?

logo
Трывожны сімптом
120 0 268
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Сусветная арганізацыя аховы здароўя прызнала дэменцыю эпідэміяй стагоддзя, на наступствы якой сёння ўжо траціцца больш за 1% сусветнага валавога нацыянальнага прадукту. І гэты паказчык будзе расці ў геаметрычнай прагрэсіі, таму што ў свеце імкліва расце колькасць пажылых людзей – самых уразлівых перад дэменцыяй. Улічваючы гэтыя тэндэнцыі, СААЗ ужо распрацавала Глабальны план дзеянняў сектара грамадскай аховы здароўя па рэагаванні на дэменцыю на 2017-2025 гады. Эксперты заклікалі дзяржавы-члены падрыхтаваць у самыя кароткія тэрміны нацыянальныя меры па прафілактыцы і ранняй дыягностыцы, праграмы догляду і падтрымкі для сем'яў. Гэтая праблема вельмі актуальная і для Беларусі. Наша краіна прызнана краінай, якая хутка старэе: у нас ужо каля 2 млн людзей, старэйшых за 60 гадоў (21% насельніцтва), а да 2040 г., па дадзеных НДІ працы, доля пажылога насельніцтва дасягне 30%.

Лічыцца, што ў 50-70% выпадкаў да дэменцыі прыводзіць хвароба Альцгеймера. Таму ў свеце ствараюцца асобныя навуковыя цэнтры па вывучэнню дадзенага захворвання, вядуцца дарагія распрацоўкі новых лекавых сродкаў, ствараецца разнастайная сацыяльная інфраструктура для пацыентаў і іх сем'яў. Старыя, якія страчваюць памяць, сталі частымі героямі фільмаў і кніг, гасцямі буйных медыяпраектаў, што кажа аб актуальнасці праблемы. У беларускіх СМІ гэтая тэма не абмяркоўваецца. Чаму?

Меркаванне неўролага: недастаткова ведаюць пра захворванне

 
Уладзімір Панамароў
Загадчык кафедры неўралогіі і нейрахірургіі БелМАПА, доктар мед.навук, прафесар
У дыягностыцы хваробы Альцгеймера ёсць дзве памылковыя крайнасці. Усім пацыентам з кагнітыўнымі парушэннямі ставіцца альбо дэменцыя па альцгеймераўскаму тыпу, як, напрыклад, у ЗША, альбо сасудзістая дэменцыя. Ісціна, як звычайна, пасярэдзіне. У нашай краіне хвароба Альцгеймера дыягнастуецца недастаткова шырока і не заўсёды правільна: большай частцы пацыентаў выстаўляецца дыягназ дысцыркулятарная энцэфалапатыя (сасудзістая паталогія). Прычын таму некалькі. Па-першае, недастатковая дасведчанасць урачоў. Большасць неўролагаў і псіхіятраў не ставяць гэты дыягназ, таму што спецыфічныя клінічныя праявы пры хваробы Альцгеймера адсутнічаюць (зніжэнне памяці, увагі характэрныя для многіх захворванняў). Урачы не заўсёды ў курсе пра сучасныя метады пацверджання дыягназу, хаця яны даступныя ў нашай краіне. ХА пацвярджае выяўленне ў лікворы анамальнай колькасці таў-пратэіна і фасфарылаванага таў-пратэіна, якія з'яўляюцца толькі ў пацыентаў з ХА і ніколі не выяўляюцца ў асоб з фізіялагічным старэннем. Другі спосаб пацверджання дыягназу – спецыяльная праграма МРТ галаўнога мозгу з вымярэннем аб'ёму гіпакампа, бо яго памяншэнне – першая аб'ектыўная прыкмета развіцця ХА.

Па словах прафесара Панамарова, адсутнасць спецыялізаванага навукова-практычнага цэнтра для вывучэння і лячэння хваробы Альцгеймера таксама можна назваць сярод прычын, якія абцяжарваюць ранняе выяўленне захворвання. Сярод стрымліваючых фактараў – адсутнасць структуры, якая адказвае за сацыяльную дапамогу такім хворым.

 
Уладзімір Панамароў
Загадчык кафедры неўралогіі і нейрахірургіі БелМАПА, доктар мед.навук, прафесар
Ранняя дыягностыка прынцыпова важная, бо дазволіць адтэрмінаваць дэменцыю з цяжкімі наступствамі. Пры ХА прымяняюцца прэпараты, якія спрыяюць паляпшэнню функцый халінергічных нейронаў. На стадыі развіцця дэменцыі іх ужо няма, і прэпараты нічым не дапамогуць. Лекі не гарантуюць, што хвароба не будзе прагрэсаваць, але іх своечасовае прымяненне прывядзе да цяжкай дэменцыі, умоўна, не ў 60, а ў 90 гадоў. Прэпараты гэтай групы ёсць у нашай краіне, урачам вядомыя, але не ўключаны ў пратакол аказання дапамогі, і кошт іх вялікі. Таму шырокае іх ужыванне абмежавана фінансавымі магчымасцямі пацыентаў і насцярожанасцю ўрачоў. Немалаважна, што лячэнне ХА прынцыпова адрозніваецца ад лячэння расстройстваў кагнітыўных функцый іншага паходжання, у тым ліку сасудзістага, і няправільная тэрапія можа паскорыць прагрэсаванне захворвання.

Паводле афіцыйнай статыстыкі, у Беларусі ў 2017 годзе было зарэгістравана 2 692 выпадкі дэменцыі пры хваробе Альцгеймера (або 28 на 100 тысяч насельніцтва). Але гэтыя лічбы абсалютна не адлюстроўваюць рэальнасці, такіх хворых – дзясяткі тысяч.

Для вырашэння праблемы трэба ўзмацняць адукацыйны кампанент у падрыхтоўцы ўрачоў, ствараць спецыялізаваны цэнтр па вывучэнню ХА, уключаць прэпараты для яе лячэння ў пералік бясплатных лекавых сродкаў.

 
Уладзімір Панамароў
Загадчык кафедры неўралогіі і нейрахірургіі БелМАПА, доктар мед.навук, прафесар
Гэта затратныя мерапрыемствы, але ўлічваючы, што наша насельніцтва актыўна старэе, можна меркаваць, што ўкладанні на раннім этапе могуць значна знізіць выдаткі на негатыўныя наступствы развіцця дэменцыі.
Захворваемасць насельніцтва ў 2016/2017 гг.

2640/2692 чалавек

дэменцыя пры хваробе Альцгеймера

9076/9360 чалавек

сасудзістая дэменцыя

7931/7179 чалавек

іншыя дэменцыі

 

Меркаванне псіхіятра: няма прафілактыкі на першасным узроўні

 
Любоў Карніцкая
Намеснік дырэктара па медыцынскай частцы РНПЦ псіхічнага здароўя
Псіхіятры сутыкаюцца з праблемай на стадыі выяўленых клінічных праяў хваробы, калі ўжо складана запаволіць ход захворвання і знізіць яго негатыўныя праявы і можна аказваць толькі сімптаматычнае лячэнне. Асноўная праблема – позні зварот і выяўленне хваробы Альцгеймера. Гэта адбываецца, на наш погляд, па двух прычынах. Па-першае, людзі вельмі слаба інфармаваныя пра хваробу Альцгеймера і дэменцыі ў цэлым. Сваякі пацыентаў спісваюць усё на ўзроставыя змены, а калі захворванне прымае цяжкія формы, не ідуць да псіхіятраў з-за стыгмы. Па-другое, у нас яшчэ не развітая сістэма скрынінга дэменцыі на ўзроўні першаснага звяна аховы здароўя – у паліклініках. Рашэннем праблемы магло б стаць інфармаванне насельніцтва пра захворванне, навыках догляду пацыентаў і галоўнае – увядзенне абавязковай першаснай дыягностыкі асоб, старэйшых за 65 гадоў, у паліклініках. Спецыяльныя скрынінгавыя нейрапсіхадыягнастычныя тэсты не адымаюць шмат часу і не патрабуюць спецыяльнай падрыхтоўкі. Такія тэсты можна было б зрабіць элементам дыспансерызацыі пажылога насельніцтва. У Германіі, да прыкладу, іх праводзіць сярэдні медыцынскі персанал, а ўрач далучаецца на другім этапе.

Дапамога грамадства

Такі падыход якраз развівае сёння Беларускае Таварыства Чырвонага Крыжа. У рамках праекта кейс-менеджары – медсёстры – тэстуюць чалавека, вызначаюць яго патрэбы ў паслугах, арганізуюць працу розных сацыяльных і медыцынскіх службаў, валанцёраў, сваякоў.

 
Іна Сіцько
Намеснік старшыні Гродзенскай абласной арганізацыі БТЧК
Дапамога людзям з хваробай Альцгеймера, дэменцыяй вельмі актуальная. Мы ўлічваем асаблівасці такіх падапечных, іх індывідуальныя патрэбы, навучаем асновам догляду людзей з дэменцыяй тых, хто мае дачыненне да аказання дапамогі. У перспектыве ў рамках дзяржзаказу наша арганізацыя магла б аказваць такія паслугі, мы назапасілі патрэбны досвед. Аналіз сітуацыі выявіў яшчэ адзін актуальны напрамак дапамогі – стварэнне дзённых аддзяленняў для людзей з дэменцыяй, напрыклад, у тэрытарыяльных цэнтрах сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва (ТЦСАН). Тут з імі можна было б праводзіць заняткі для падтрымання памяці, увагі, мыслення і іншых кагнітыўных функцый, вучыць сваякоў навыкам догляду і прадастаўляць ім магчымасць сацыяльнай перадышкі. Бо многім даводзіцца пакідаць працу, каб даглядаць хворага члена сям'і – сядзелак не хапае, ды і не ўсім яны па кішэні. Мы разам з ТЦСАН ствараем групы прафілактыкі гэтага захворвання – бачым у гэтым перспектыву.

Тое, што ТЦСАН могуць стаць рэальнымі цэнтрамі дапамогі, пацвярджае і вопыт дабрачыннага грамадскага аб'яднання «Хэсэд-Рахамім», якое таксама рэалізуе праекты дапамогі людзям з дэменцыяй.

 
Кацярына Сяргеева
Супрацоўнік дабрачыннага грамадскага аб'яднання «Хэсэд-Рахамім»
Мы аказваем дапамогу як на базе нашай арганізацыі, у тым ліку разам з адным з ТЦСАН, так і дома. У рамках сваіх праектаў мы хочам паглядзець, чаго не хапае і якія сацыяльныя паслугі будуць аптымальныя. Безумоўна, людзей у цяжкім становішчы ў нас не пакінуць. Але што рабіць з тымі, у каго пачатковая і другая стадыя развіцця дэменцыі і хваробы Альцгеймера? Спецыяльныя заняткі, падтрымка, стасункі здольныя адтэрмінаваць цяжкія наступствы і захаваць якасць жыцця такім людзям. Таму дзённыя аддзяленні для іх пры саццэнтрах – сапраўднае выйсце. Калі такія аддзяленні будуць стварацца, давядзецца вырашаць праблему з падвозам пацыентаў, бо без суправаджэння яны ў ТЦСАН не трапяць. Таксама спатрэбіцца спецыялізацыя супрацоўнікаў ТЦСАН для працы з гэтай катэгорыяй і, напэўна, пашырэнне штата. Мы гатовыя і ўжо дзелімся сваім вопытам і распрацоўкамі, актыўна супрацоўнічаем з НДІ працы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны, дзе ўжо распрацоўваюцца рэкамендацыі і стандарты сацыяльных паслуг для людзей з дэменцыяй.

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

120 0 268

Журналіст і медыятар. У журналістыцы каля 20 гадоў. Асноўная цікавасць – сацыяльныя праблемы. Скончыла журфак БДУ. Да партала «Здаровыя людзі» і газеты «Медыцынскі веснік» працавала ў рэдакцыі «Аргументы і факты» ў Беларусі, штотыднёвіках «СССР: постфактум», «Маскоўскі камсамолец ў Беларусі», нацыянальнай грамадска-асветніцкай газеце «Культура», інтэрнэт-выданні Оpen.by. Сябра Беларускай асацыяцыі журналістаў. Матэрыялы Ганны выдзяляюцца выразнай структурай, глыбінёй раскрыцця тэмы і сваёй аналітычнасцю. Хобі: літаратура, напісанне дзіцячых кніг. Аўтар праектаў: ТэДДзі (Трыбуна для дзяцей) – нацыянальная пляцоўка для выказвання меркаванняў і пазіцый дзяцей па хвалюючых праблемах (сумесны праект штотыднёвіка «Аргументы і факты» ў Беларусі, РГА «Беларуская Асацыяцыя клубаў ЮНЕСКА», Прадстаўніцтва Дзіцячага фонду ААН у Рэспубліцы Беларусь (ЮНІСЕФ) . «Урачы – таксама людзі» (24health.by), «Хатні догляд цяжкахворых» (сумесна з Беларускім таварыствам Чырвонага Крыжа) (24health.by), «Урачэбныя анлайн-канферэнцыі» (24health.by сумесна з tut.by).
Глядзіце таксама