8 Лютага
08.02.2020

Прамянёвая тэрапія гінекалагічнага раку: чым дапаможа і як аднавіцца пасля апраменьвання

logo
Навiны
298 0 46
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A
Як працуе апраменьванне? Ці робіцца пацыент радыеактыўным пасля лячэння? Якія прэпараты ўзмацняюць эфект прамянёвай тэрапіі? Якія працэдуры і прадукты дапамогуць паменшыць пабочныя эфекты апраменьвання? Распавядае Ірына Аляксандраўна Касенка, анколаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар. Працяг. Пачатак тут.

Адзін з найбольш эфектыўных метадаў лячэння гінекалагічнага раку – прамянёвая тэрапія, па-простаму – апраменьванне. Гэты метад пачалі выкарыстоўваць больш за 100 гадоў таму, і ён знайшоў шырокае прымяненне менавіта ў анкагінекалогіі. Чаму? Бо апраменьванне эфектыўна разбурае плоскаклетачны рак, а пухліны шыйкі маткі, похвы і вульвы маюць менавіта такую будову. Сёння прамянёвая тэрапія ўжываецца ў самастойным варыянце ці як дадатак да аперацыі або хіміятэрапіі ў 70-80% анкагінекалагічных пацыентаў.

Як апраменьванне спраўляецца з пухлінай?

Вы, безумоўна, чулі выраз «пранікальная» радыяцыя. Гэта можа быць гама-, бэта-, альфа-прамяні, тармазны пучок электронаў, пратонаў, нейтронаў і да т.п. У радыегінекалогіі выкарыстоўваюць, як правіла, гама-тэрапію і тармазную энергію электронаў.

Радыяцыя пранікае ў пухліну і прыгнятае дзяленне яе клетак, у выніку яны не могуць узнаўляцца і гінуць, а на іх месцы вырастае злучальная тканка. Так гіне рак. Аднак траўмуюцца і нармальныя тканкі, якія трапілі ў зону пранікнення прамянёў. Але «фокус» у тым, што яны могуць аднаўляцца, паколькі падпарадкоўваюцца рэгулятарным сістэмам арганізма, а пухліна – не.

Перш чым прымяніць апраменьванне, праводзяць спецыяльнае дадатковае абследаванне жанчыны з дапамогай сучаснай тэхнікі. Гэта называецца «перадпрамянёвай падрыхтоўкай», якая вырашае задачы вымярэння органаў і тканак, выбару неабходнага аб’ёму тканак, якія будуць апраменьвацца, абароны здаровых тканак ад шкоднага ўздзеяння апраменьвання, разлік дозаў і выбар рытму лячэння.

Анатамічная будова жаночых палавых органаў такая, што да іх можна «падабрацца» рознымі шляхамі. Пры дыстанцыйным апраменьванні крыніца радыяцыі размяшчаецца па-за целам чалавека, вонкава. Сеансы гэтага апраменьвання пацыенткі называюць «прамянямі» і пасля пары «прамянёў» працягваюць лячэнне без страху, бо сеанс кароткі (2-5 хвілін) і не балючы.

Пры ўнутраполасцевым апраменьванні радыеактыўныя крыніцы размяшчаюцца ўнутры цела – у поласці маткі і похвы. Гэтыя сеансы жанчыны называюць «укладкамі». Працягласць сеансу: ад 8 хвілін да 12 гадзін у залежнасці ад канкрэтнай клінічнай сітуацыі.

Часам у радыегінекалогіі ўжываюць аплікацыі радыеактыўных крыніц: дадатак радыенуклідаў да пухліны слізістай похвы, шыйкі маткі ці ўнутрытканкавае апраменьванне: увядзенне радыенуклідаў у выглядзе іголак унутр тканак.

Прамянёвая тэрапія.

Дзякуючы прымяненню розных спосабаў апраменьвання да пухліны маткі падводзяць патрэбную дозу выпраменьвання. Спосаб называюць спалучальнай прамянёвай тэрапіяй.

Чым дапамагаюць лекавыя прэпараты?

Поспех прамянёвай тэрапіі звязаны з наяўнасцю сучасных радыетэрапеўтычных апаратаў. Павінна вас запэўніць, што тэхніка сёння зусім не тая, што была 30-40 гадоў таму. Тэхналогія працэсу прадуманая да дробязяў, у краіне працуе дасведчаны персанал. Таму заклікаю жанчын, якія маюць рак шыйкі маткі, похвы або вульвы, не баяцца гэтага метаду. Прамянёвая тэрапія ў самастойным варыянце можа цалкам вылечыць рак гэтых органаў.

Некаторыя супрацьпухлінныя прэпараты (5-фторурацыл і цысплатын) робяць ракавыя клеткі больш адчувальнымі да апраменьвання. Іх называюць радыесенсібілізатарамі і прымяняюць адначасова з прамянёвай тэрапіяй.

Радыепратэктары – гэта прэпараты, якія абараняюць здаровыя клеткі ад выпраменьвання. Яны стымулююць «рамонт» нармальных клетак. Зараз такім прэпаратам з’яўляецца аміфастын. І яшчэ некалькі прэпаратаў знаходзяцца ў стадыі вывучэння.

Як знізіць пабочныя эфекты апраменьвання?

Прамянёвая тэрапія. Пабочныя эфекты. Баліць галава.

Агульная прамянёвая рэакцыя. Рэдка пасля апраменьвання пацыенткі могуць адчуць слабасць, раздражняльнасць, галавакружэнне, зніжэнне артэрыяльнага ціску. Такая рэакцыя з’яўляецца на пачатку апраменьвання і праходзіць самастойна за некалькі дзён пры правільных паводзінах.

Вось базавыя парады:

  • Паколькі апраменьваецца вобласць жывата, арганізм пакутуе і можа капрызіць, бы падчас цяжарнасці пры таксікозе: не падабацца ежа, пахі і інш. Не гвалтуйце сябе. Напрыклад, замяніце непажаданую ежу іншым раўнацэнным прадуктам.
  • Варта піць да 2 л вадкасці ў дзень: морс, сокі, зялёны чай, адвары, настоі, вада.
  • Для павышэння ўзроўню гемаглабіну карысна піць свежавыціснуты сок з гародніны і садавіны чырвонага колеру: буракі, морква, гранат – усяго пароўну, па 1/2 шклянкі ў дзень нашча (калі арганізм пераносіць сокі). Пры гэтым бурачны перад ужываннем варта адстойваць у халадзільніку 2-3 гадзіны. Ён можа захоўвацца там да 3-х сутак.
  • Важныя прагулкі і рух у памяшканні.

Што рабіць пры запорах і паносах?

Прамянёвая тэрапія. Запор і панос.

Пры апраменьванні маткі бывае запаленне мачавога пузыра, урэтры, тоўстай і тонкай кішок. Яно выяўляецца ў выглядзе рэзяў, болю пры мочаспусканні, паносам, запорамі, болем у жываце. Пры сучаснай тэхніцы апраменьвання гэтыя сімптомы, як правіла, бываюць слаба выяўленымі. Тым не менш, іх з’яўленне варта абмеркаваць з урачом. Я настойліва вам раю: не думайце пра магчымыя рэакцыі, нават калі яны з’явіліся ў вашай суседкі па палаце, думайце пра карысць лячэння, якое забівае рак.

  • Пры запорах піце як мінімум 8 шклянак (па 250 мл) вадкасці ў дзень, уключайце ў меню фруктовыя сокі і кампот з чарнасліву. Некаторым пацыенткам пры запорах дапамагае прыём гарачых вадкасцяў, гарбаты ці кавы. Аднак улічвайце, што чай і кава валодаюць мачагонным дзеяннем, таму на кожны выпіты кубак кавы ці гарбаты пажадана прыняць дадатковую шклянку вады.
  • Будзьце актыўнымі. Падчас лячэння рухацца неабходна, але нельга ператамляцца. Вы можаце шпацыраваць, займацца ёгай і нетраўматычнымі відамі спорту. Калі вы не можаце хадзіць, папрасіце вашага ўрача паказаць практыкаванні, якія можна рабіць лежачы або седзячы.

Прамянёвая тэрапія. Фізічныя практыкаванні.

  • Ешце больш прадуктаў, багатых на клятчатку: хлеба з мукі грубага памолу з вотруб’ем, сухафруктаў, бабоў, фасолі, сырой гародніны, свежай садавіны і арэхаў.
  • Калі ў вас не было стулу два дні запар, паведаміце ўрачу. Ён можа парэкамендаваць вам слабільны сродак або клізму. Аднак не выкарыстоўвайце ніякіх метадаў без дазволу ўрача!
  • Пры паносе ешце 5-6 разоў у дзень маленькімі порцыямі. Ужывайце больш прадуктаў, багатых на натрый або калій: бананаў, апельсінаў, абрыкосавага ці персікавага нектару, варанай бульбы ці бульбянога пюрэ. Піце маленькімі глыткамі да 8-12 шклянак вадкасці пакаёвай тэмпературы (лепш вады) у дзень. Перад ужываннем газаваных напояў дайце вуглякісламу газу выйсці. Паведаміце ўрачу, калі панос суправаджаецца болем, спазмамі або крывацёкам з задняга праходу. Пасля наведвання прыбіральні выцірайце вобласць задняга праходу з асцярожнасцю, лепей за ўсё дзіцячымі вільготнымі сурвэткамі. Пракансультуйцеся з урачом адносна неабходнасці перайсці на вадкую дыету: такім чынам вы зможаце даць кішэчніку адпачыць і аднавіцца. Вадкая дыета прызначаецца на тэрмін не больш за 5 дзён.

Я – радыеактыўны?!

Прамянёвая тэрапія.

Нярэдка пацыенты пасля апраменьвання пытаюцца, ці не зрабіліся яны самі «радыеактыўнымі» і ці бяспечныя для сваіх блізкіх. Спяшаюся вас запэўніць, што пацыентка, якая праходзіць курс прамянёвага лячэння, бяспечная для навакольных і не з’яўляецца крыніцай выпраменьвання. Выключэнне складаюць толькі пацыенткі, якім прымяняюць брахітэрапію пры лячэнні раку вонкавых палавых органаў і похвы, калі крыніца выпраменьвання імплантуецца непасрэдна ў пухліну на доўгі час. Гэтая методыка выкарыстоўваецца рэдка. Аднак і ў гэтым выпадку апраменьванне распаўсюджваецца на адлегласць не больш за 1 см.

Чытайце ў наступным артыкуле: Як нармалізаваць флору кішэчніка пасля апраменьвання.

Падпісвайцеся на наш канал у Telegram, групы ў Facebook, «УКантакце», у «Аднакласніках» – і будзьце ў курсе свежых навінаў! Толькі цікавыя відэа на нашым канале YouTube, далучайцеся!

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

298 0 46

Урач-анколаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар, начальнік Адукацыйнага цэнтра РНПЦ анкалогіі і медыцынскай радыялогіі імя М.М.Аляксандрава
Наверх