28 Жніўня
28.08.2019

Сёння – Успенне, а заўтра – Арэхавы Спас...

logo
Думкі ўслых
118 055
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A
«…І гэтае лета зусім незаўважна сыходзіць ад нас» – мімаволі складваецца ў думках працяг. Сапраўды, падыходзіць да свайго заканчэння жнівень, а разам з ім і лета. Будзем спадзявацца, што толькі каляндарнае. Бо гэтыя два святы традыцыйна абвяшчаюць пра пачатак бабінага лета. Нягледзячы на вядомае: «Па Трэцім Спасе трымай рукавіцы ў запасе». Завяршаецца і чарада жнівеньскіх святаў – народных і царкоўных.

Калі казаць пра народны складнік Успення (28 жніўня), дык найперш гэта свята хлеба і падрыхтоўкі да азімай сяўбы. Іншыя яго назвы – Першая Прачыстая, Вялікая Прачыстая, Багародзіца, Гаспажа, Зельная, Зялёная. У сялян традыцыйна пыталіся: «Успенне – ці гатова насенне?»

У некаторых мясцовасцях існавала традыцыя змешваць асвечанае жыта з падрыхтаваным да сяўбы. Лічылася, што тады будзе добры ўраджай на наступны год. У іншых асвячалі апошні сноп («бараду»), а тады зернем з яго пачыналі засяваць раллю.

Вядомыя выслоўі на гэтае свята – «Надышло Успенне – цягні бульбу за карэнне», «Прыйшла Прачыстая – стала поле чыстае», «Гаспажа – хлеба дзяжа».

Праваслаўныя адзначаюць адно з двунадзясятых святаў – Успенне Прасвятой Багародзіцы.

Ну, а заўтра, 29 жніўня,  да нас прыходзіць Трэці Спас (Малы, Хлебны, Арэхавы, Палатняны). «Трэці Спас хлеба прыпас» – казалі ў народзе. А яшчэ пачыналі сеяць зімовае жыта, збіралі арэхі, якія павінны былі ўжо выспець да гэтага часу (іх асвячалі ў царкве), і праводзілі ў вырай ластавак ды журавоў: «Хто калі жадае, а журавель да Трэцяга Спасу адлятае». А яшчэ пяклі пірагі і хлеб з мукі новага ўраджаю, частавалі імі падарожных, жабракоў.

І, падсумоўваючы асноўнае па ўсіх трох святах з адной назвай, казалі: «Першы Спас – на вадзе стаіць; Другі Спас – яблыкі ядуць; Трэці Спас – на зялёных горах палотны прадаюць».

Праваслаўная царква адзначае Свята перанясення Нерукатворнага Вобраза Госпада Ісуса Хрыста (Спас Нерукатворны). Лічыцца, што першая такая выява з’явілася, калі Ісус памыўся і выцер твар палатном. Яна вельмі шануецца вернікамі.

Асабіста я найбольш яскрава магу ўявіць гэтыя народныя святы, пераносячыся ў думках у Строчыцы (Азярцо) – у Беларускі дзяржаўны музей народнай архітэктуры і побыту. Там была ўжо не раз. І заўсёды адчуваю патрэбу вярнуцца праз пэўны час. Тым больш, што непадалёк, у вёсцы Строчыцы, знаходзіцца хата, якая калісьці належала маім продкам па бацькоўскай лініі.

Вяскоўцаў, магчыма, музей-скансен асабліва і не ўразіць. Бо ўсё да болю знаёмае: і традыцыйнае ўладкаванне хатаў, і гаспадарчыя пабудовы, іншыя адмысловыя куточкі. Але яны такія дарагія сэрцу тых, хто нарадзіўся і вырас у вёсцы альбо ў дзяцінстве штогод на летніх вакацыях гасцяваў там у бабулі-дзядулі.

Нездарма на тэрыторыі гэтага музея ладзяць так шмат інтэрактыўнасцяў, прымеркаваных да пэўных народных святаў. Здаецца, што хаты ад перамяшчэння ў прасторы, а то і ў часе, зусім нічога не згубілі. І таму, пазіраючы на прадметы сялянскага побыту, так яскрава можна сабе ўявіць і святкаванне Успення, і засеўкі азімага жыта на палетках, і частаванне пірагамі на Хлебны Спас…

А чым больш сталым робішся, тым часцей хочацца адрадзіць штосьці з традыцый, няхай сабе і ў межах гарадской кватэры. Найчасцей, дзякуючы нашай з братам маме, гэта тыя ж пірагі з адмысловым начыннем да розных святаў альбо іншыя стравы.

Ці той жа букет з каласкоў новага ўраджаю. Патрэба кагосьці пачаставаць дарамі дачы. Спроба назбіраць у лесе арэхаў, што калісьці ў маміным дзяцінстве рабілася ледзь не ў прамысловых маштабах. І ўсё гэта так сагравае сэрца…

І менавіта падчас гэтых жнівеньскіх святаў, трох Спасаў і не толькі, так яскрава адчуваецца сувязь з продкамі, голас роду. Здаецца, што ў гэтыя дні нябёсы раскрываюцца, каб пачуць цябе. А ты чуеш іх… Прыслухаемся?!

Падпісвайцеся на наш канал у Telegram, групы ў Facebook, «УКантакце», у «Аднакласніках» – і будзьце ў курсе свежых навінаў! Толькі цікавыя відэа на нашым канале YouTube, далучайцеся!

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

118 0 55

Рэдактар сайта, журналіст, блогер. Вышэйшая філалагічная адукацыя.Нарадзілася ў вёсцы Клінок Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці. З 1980 года жыву ў г.Чэрвень.У 1996 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка (дыплом з адзнакай) па спецыяльнасці «беларуская мова і літаратура». З 2003 па 2005 год па ўласнай ініцыятыве вучылася дыстанцыйна ў Еўрапейскай школе карэспандэнцкага навучання, маю пасведчанне аб заканчэнні курсу «Журналістыка».У журналістыцы – з 2001 года. Працавала загадчыкам аддзела пісьмаў і масавай работы, журналістам у газеце «Раённы веснік» (г.Чэрвень), уласным карэспандэнтам абласной газеты «Мінская праўда» па Чэрвеньскім, Уздзенскім і Старадарожскім раёнах. Шмат гадоў актыўна супрацоўнічала з газетамі «Звязда», «Голас Радзімы», «Народная газета», «Беларуская ніва», «Беларуская лясная газета», часопісам «Гаспадыня». З 2018 года – рэдактар беларускай версіі сайта «Здаровыя людзі», журналіст, аўтар блога «Думкі ўслых».З’яўляюся адным з аўтараў-укладальнікаў кнігі «Памяць. Чэрвеньскі раён», кніг «Матери Минщины» (абласны праект), «С любовью к детям» (рэспубліканскі праект). Аўтар першага ў Беларусі касмічнага інтэрв’ю (Міжнародная касмічная станцыя-Зямля) з касманаўтам Раскосмасу, ураджэнцам г.Чэрвеня Алегам Навіцкім (газета «Звязда», 2013 г.).Аўтар блогу на платформе bloger.by. У 2018 годзе прызнаная пераможцай першага рэспубліканскага творчага конкурсу на лепшае асвятленне ў сродках масавай інфармацыі і сацыяльных сетках лясной тэматыкі і дзейнасці органа дзяржаўнага кіравання ў намінацыі «За прасоўванне лясной тэматыкі ў сацыяльных сетках». Узнагароджана Дыпломам Міністэрства лясной гаспадаркі.