7 Жніўня
07.08.2017

Вітаміны і мікраэлементы

logo
Здаровае меню
210 018
Аўтар:
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Самы час пагутарыць пра карысць вітамінаў і мінералаў, паколькі многія людзі разлічваюць на багаты гароднінай, садавіной, ягадамі і зелянінай летні перыяд.

Сёння ніхто не сумняецца, што паўнавартаснасць харчавання вызначаецца не толькі энергетычнай каштоўнасцю, балансам макранутрыентаў, г.зн. бялкоў, тлушчаў і вугляводаў, але і прысутнасцю ў штодзённым рацыёне дастатковай колькасці мікранутрыентаў — вітамінаў і мікраэлементаў. Многія нават не падазраюць, што па даных такіх арганізацый, як СААЗ і Федэральнага даследчага цэнтра харчавання, біятэхналогіі і бяспекі ежы (Расія) пры сучасным багацці прадуктаў у значнай часткі людзей ёсць дэфіцыт шэрагу мікраэлементаў і недахоп вітамінаў, які пастаянна нарастае.

Вітаміны і мікраэлементы — незаменныя нутрыенты, г.зн. яны практычна не выпрацоўваюцца ў арганізме і павінны штодня паступаць з ежай. Абедзве гэтыя групы мікранутрыентаў выконваюць шэраг найважнейшых функцый: пластычную, метабалічную, рэгуляторную і інш.

Патрэба ў вітамінах істотна вагаецца і залежыць ад стану здароўя, фізічнай актыўнасці, псіхаэмацыйнай нагрузкі, фактараў навакольнага асяроддзя і рэжыму. Таму існуюць рэкамендаваныя дзённыя нормы (РДД) для вітамінаў. Гэтыя нормы вызначаюць абсалютны мінімум, які гарантуе абарону ад розных авітамінозаў, г.зн. прадухіляе разбурэнне здароўя, але не забяспечвае дастатковую падтрымку добрага самаадчування. Таму ў большасці сітуацый для здаровага жыцця на доўгія гады штодзённая патрэба і ў вітамінах, і ў мікраэлементах вышэй, чым РДД.

Тлушчарастваральныя вітаміны могуць назапашвацца ў арганізме, водарастваральныя пры лішку, як правіла, выводзяцца з мачой.

Асцерагацца перадазіроўкі вітамінаў не варта, бо тэрапеўтычныя ці тым больш таксічныя дазіроўкі ў дзесяткі разоў перавышаюць РДД. Пры звычайным харчаванні або выкарыстанні розных полівітамінных комплексаў з захаваннем рэкамендацый вытворцы практычна немагчыма передазіроўка.

Летам, калі на нашых талерках велізарная разнастайнасць садавіны, гародніны, зеляніны, ягад, мы ўсе вельмі спадзяемся на вітамінізацыю арганізма. Гэта выдатна — натуральныя вітаміны і мікраэлементы з сезонных прадуктаў. Але вітаміны і мікраэлементы нам патрэбныя штодня і штогод! Гэтыя мікранутрыенты незаменныя, г.зн. яны не сінтэзуюцца і практычна не назапашваюцца (за невялікім выключэннем) у арганізме. Адзіныя крыніцы — вада (рэдка), ежа, спецыяльныя комплексы, якія забяспечваюць недаатрыманую пажыўную каштоўнасць ежы. І вельмі важна клапаціцца пра баланс і адэкватнасць харчавання круглы год.

Значэнне мінералаў часта недаацэненае. А іх біялагічная роля надзвычай важная. Мінеральныя рэчывы таксама з'яўляюцца незаменнымі, і арганізм вельмі адчувальны да іх недахопу альбо адсутнасці. Для большасці мікраэлементаў ўстаноўленыя фізіялагічныя (адэкватны ўзровень спажывання) і таксічныя сутачныя дозы (верхні дапушчальны ўзровень спажывання). Мікраэлементы нароўні з вітамінамі ўдзельнічаюць у метабалічных працэсах шляхам актывацыі ферментаў, гармонаў, саміх жа вітамінаў і шэрагу бялкоў. Вядома, што большасць ферментаў для раскрыцця сваёй актыўнасці маюць патрэбу ў прысутнасці пэўных мінералаў, у адваротным выпадку яны наогул неактыўныя.

Мінеральныя рэчывы могуць альбо ўваходзіць у малекулы ферментаў, альбо быць каферментамі і каталізатарамі біяхімічных рэакцый. Уявіць складана, але марганец, напрыклад, уваходзіць у склад 12 розных ферментаў, медзь — у 30, жалеза — у 70, цынк — больш як у 100 ферментаў. Мінеральныя рэчывы ўваходзяць у склад ўсіх тканак арганізма, пастаянна выдаткоўваюцца ў працэсе жыццядзейнасці, таму патрабуюць рэгулярнага папаўнення з ежы. Зразумела, якая шкода будзе нанесеная арганізму пры дэфіцытных станах.

Памятайце, што лета нас не ўратуе, калі ў астатнія сезоны наша харчаванне будзе далёка ад паўнавартаснага, збалансаванага і адэкватнага!

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

210 0 18

Дыетолаг, кансультант у галіне харчавання і кантролю вагі