17.12.2019
17.12.2019

Харчаванне пры хіміятэрапіі

logo
Лячэбнае харчаванне і дыеты
320 036
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Хіміятэрапія нярэдка аказвае неспрыяльны ўплыў на органы стрававання і перашкаджае нармальнаму харчаванню пацыентаў з анкалагічнымі захворваннямі. У той жа час адной з умоў правядзення і працягу лячэння з'яўляецца агульны здавальняючы стан пацыента, а ён шмат у чым залежыць ад правільна падабранага харчавання. Асноўная мэта збалансаванага харчавання падчас курсу хіміятэрапіі – забяспечыць арганізм дастатковай колькасцю энергіі і карысных рэчываў.

Калі няма апетыту

Зніжэнне або адсутнасць апетыту і, як следства, адмова ад ежы – адна з найбольш частых з'яў у пацыентаў на хіміятэрапіі. Пры гэтым недастатковае паступленне пажыўных рэчываў у арганізм можа прывесці да значнага пахудзення, ажно да знясілення, і паслаблення імуннай абароны арганізма, што суправаджаецца фізічнай слабасцю, павелічэннем колькасці інфекцыйных ускладненняў падчас лячэння і дрэнным гаеннем раны пасля выдалення пухліны.

Як змагацца з гэтым станам?

Па-першае, паспрабуйце ўлічыць усе індывідуальныя асаблівасці арганізма і асабістыя перавагі ў ежы. Задумайцеся, чаго б вам сапраўды хацелася? Харчаванне падчас хіміятэрапіі павінна быць збалансаваным. Дыета падчас хіміятэрапіі накладае пэўныя абмежаванні. Нельга есці смажанае, вэнджанае, з перцам, занадта салёнае... Абмежаванні часцей тычацца спосабу прыгатавання, а не самога прадукту.

Адмова ад харчавання пры хіміятэрапіі.

Памятайце, што, нягледзячы на выключэнне прыправаў і спецыфічныя патрабаванні да тэрмаапрацоўкі прадуктаў (адварванне, запяканне, гатаванне на пары), ежа абавязкова павінна быць смачнай! Паспрабуйце замест адбіўных на патэльні прыгатаваць бужаніну ў духоўцы. У астуджаным выглядзе нарэзанае тонкімі лустачкамі мяса, прыгатаванае ва ўласным соку, не саступае смажанаму або вэнджанаму. Эксперыментуйце!

Па-другое, выпрацуйце ўласны рэжым харчавання. Вазьміце за правіла ўжываць ежу ў адзін і той жа час, каб стымуляваць своечасовую выпрацоўку страўнікавага соку. Калі ёсць магчымасць, прагуляйцеся перад прыёмам ежы.

Важная дэталь: піце паміж прыёмамі ежы, а не адразу да або пасля. Выпітая перад ежай вадкасць (вада, сок) зніжае апетыт, а падчас або пасля ежы можа справакаваць адрыжку, уздуцце кішэчніка і ўзмацніць млоснасць.

Калі змяніўся смак

У многіх пацыентаў, якія знаходзяцца на хіміятэрапіі, змяняецца смак. Гэта выяўляецца па-рознаму. Смак можа быць аслаблены, згублены або губляе сваю сутнасць, напрыклад, мяса гарчыць, а садавіна і гародніна набываюць металічны прысмак. У любым выпадку гэта прыносіць пакуты і з'яўляецца частай нагодай адмовы ад ежы.

Каб змякчыць выяўленасць смакавых зменаў:

  • не ешце ежу, якая здаецца непрыемнай на смак (гэта будзе правакаваць млоснасць і ваніты);
  • замяняйце «непрыемныя» на смак прадукты падобнымі. Напрыклад, свініна і ялавічына падаюцца горкімі? Паспрабуйце замяніць іх курыцай, трусам або рыбай;
  • ешце пластыкавымі прыборамі або драўлянымі кітайскімі палачкамі, калі вас мучыць металічны прысмак, а таксама выкарыстоўвайце шкляны або керамічны посуд для прыгатавання ежы;
  • дадайце ў ежу трохі цукру, калі на смак яна здаецца горкай, салёнай або кіслай;
  • выкарыстоўвайце нявострыя спецыі (размарын, базілік), калі ежа здаецца нясмачнай.

Калі мучаць млоснасць і ваніты

З'яўленне млоснасці і ванітаў пры правядзенні хіміятэрапіі – з'ява частая, але, як правіла, часовая. Развіваецца не ва ўсіх пацыентаў.

Хіміятэрапія. Млоснасць.

Прадухіліць або знізіць пачуццё млоснасці і ваніты пры правядзенні хіміятэрапіі дапаможа захаванне некалькіх простых правілаў:

  • не займайцеся гатаваннем ежы падчас хіміятэрапіі! Няхай гэта робяць вашы блізкія;
  • харчуйцеся часта, дробава, невялікімі порцыямі, аб'ёмам не больш за 100 мл (паўшклянкі);
  • не ешце хаця б за 2 гадзіны да ўвядзення цытастатыкаў;
  • пазбягайце смажанай, тлустай, гарачай, занадта салёнай або салодкай, а таксама з яркім выяўленым пахам і смакам ежы;
  • выключыце вострыя прыправы;
  • абмяжуйце прадукты, якія павышаюць кіслотнасць (памідоры, лімоны, апельсіны, гранаты і інш.);
  • ужывайце ежу ў халодным выглядзе ці пакаёвай тэмпературы;
  • старайцеся есці павольна, старанна перажоўваючы;
  • падчас ежы глядзіце тэлевізар, слухайце радыё;
  • адпачывайце пасля прыёму ежы не меней за 2 гадзіны, седзячы (у крэсле або, падклаўшы пад спіну падушку, у ложку);
  • пры моцна выяўленай млоснасці можна пасмактаць кавалачак лёду або замарожанага лімона;
  • не піце падчас прыёму ежы (піць лепей як мінімум за гадзіну да ежы);
  • вадкасць павінна быць прахалоднай, несалодкай (мінеральная вада без газу, гарбата, узвар, журавінавы морс, яблычны сок і інш.);
  • калі адчуваеце млоснасць, дыхайце глыбока і павольна. Можа дапамагчы пах імбіру.

Хіміятэрапія. Пах імбіру дапамагае спраўляцца з млоснасцю.

На жаль, пры выяўленай млоснасці і ванітах задаволіць усе патрэбы ў пажыўных рэчывах з дапамогай адных толькі прадуктаў практычна немагчыма. Гэта патрабуе ўважлівага стаўлення да колькаснага і якаснага складу ежы. У выпадках, калі атрыманне неабходнай колькасці калорый і бялку немагчыма, варта звярнуць увагу на спецыяльна распрацаваныя сумесі для энтэральнага харчавання, аптымальна збалансаваныя па ўтрыманні бялкоў, тлушчаў, вугляводаў, вітамінаў і мікраэлементаў.

Мэтазгодна выбіраць высокакаларыйныя высокабялковыя сумесі. Перавага такіх кактэйляў у тым, што адна бутэлечка, звычайна аб'ёмам усяго са шклянку, цалкам замяняе адзін паўнавартасны збалансаваны прыём ежы. Гэта дазваляе павольна, маленькімі глыткамі выпіць прадукт, не справакаваўшы ваніты, і насыціць арганізм усімі неабходнымі пажыўнымі рэчывамі.

Пры выяўленай млоснасці вадкую пажыўную сумесь можна астудзіць ці нават разліць у пластыкавыя ёмістасці і замарозіць. Атрымаецца смачнае і карыснае марожанае!

Калі пачалася дыярэя

Калі падчас правядзення курсу хіміятэрапіі развілася дыярэя, неабходна, у першую чаргу, выключыць прадукты, багатыя на клятчатку.

Хіміятэрапія. Прадукты, багатыя на клятчатку.

Клятчатка – гэта харчовыя валокны, якія змяшчаюцца ў прадуктах расліннага паходжання, што практычна не ператраўліваюцца ў страўнікава-кішэчным тракце. Яны не ўтрымліваюць каштоўных пажыўных рэчываў і вітамінаў, аднак неабходныя для падтрымання нармальнай мікрафлоры кішэчніка, спрыяюць яго ачышчэнню (рэгулярны стул) за кошт стымуляцыі перыстальтыкі кішэчніка, таму ўжыванне прадуктаў, багатых на клятчатку, узмоцніць дыярэю.

Больш за ўсё клятчаткі змяшчаецца ў сырой гародніне, садавіне з лупінай, арэхах, сухафруктах, бабовых і вотруб'і.

Прадукты з высокім утрыманнем клятчаткі

ПрадуктыУтрыманне клятчаткі на 100 грамаў, г
                                               Гародніна
Гарбуз8
Авакада8
Баклажан5
Памідоры4
Бурак3
Брокалі3
Цыбуля3
Зеляніна2,6
Белакачанная капуста2,5
Морква2,4
                                      Фрукты (садавіна) і ягады
Абрыкосы10,8
Ажына8
Маліна6
Грушы4,3
Яблыкі4,0
Парэчкі3
Персікі3
Мандарыны2,7
Ківі2,5
                                               Арэхі
Насенне чыа38
Ільняное насенне27
Міндаль15
Фісташкі10,3
Насенне сланечніку10
Фундук9,4
Кунжут9,1
Арахіс8
Грэцкі арех7,5
                                             Бабовыя
Гарох лушчаны (свежы)18
Фасоля17,3
Сачавіца15
Нут13,6
Гарох зялёны12,3
Бабы7
Маш5
                                               Крупы
Вотруб’е44
Прарослая пшаніца17
Пярлоўка13
Грэчка12
Суцэльназерневы хлеб8,5
Ячмень8
Буры рыс5,5
Аўсянка2,8
Белы рыс2
                                         Сухафрукты
Інжыр (сушаны)9,8
Разынкі9,6
Чарнасліў9
Курага7,3
Фінікі6

Утрыманне клятчаткі значна зніжаецца пры тэхналагічнай (вытворчасць мукі, ачыстка рысу) і кулінарнай (тушэнне, адварванне) апрацоўцы прадуктаў.

Пры развіцці дыярэі варта выбіраць прадукты з нізкім утрыманнем клятчаткі. Напрыклад, класічнай рэкамэндацыяй па харчаванні падчас дыярэі з'яўляецца ўжыванне рысавага адвару, які не проста замацоўвае вадкі стул, але і, ахінаючы сценкі страўніка і кішэчніка, дзейнічае заспакаяльна, здымаючы раздражненне. Акрамя таго, рыс змяшчае дастатковую колькасць пажыўных рэчываў і мікраэлементаў.

Хіміятэрапія. Рысавы адвар пры дыярэі.

Важна памятаць, што некантралюемая дыярэя небяспечная, паколькі часты вадкі стул прыводзіць да страты арганізмам вады і жыццёва неабходных мікраэлементаў. Дысбаланс, які развіваецца, можа прывесці да сур'ёзных наступстваў, ажно да комы. Таму вельмі важна выконваць пітны рэжым, прычым піць не толькі простую ваду, але і мінеральную без газу (для папаўнення мікраэлементаў). Сутачны аб'ём вадкасці пры правядзенні хіміятэрапіі павінен складаць не менш за 2 літры, а пры развіцці дыярэі можа быць павялічаны да 2,5-3 л. Калі самастойна справіцца з дыярэяй не атрымліваецца ці стан пагоршыўся, неабходна звярнуцца да ўрача.

Калі здарыўся запор

Запор не меней непрыемны, чым дыярэя, і прыносіць значны дыскамфорт пацыентам. Падыход да арганізацыі харчавання пры запоры дыяметральна адрозніваецца ад такога ж пры дыярэі. Пры развіцці запору, наадварот, неабходна ўключаць у ежу больш прадуктаў з высокім утрыманнем клятчаткі. Штодзённы рацыён дарослага чалавека павінен змяшчаць не менш за 20-25 г клятчаткі.

Апаражненню кішэчніка спрыяюць шклянка цёплай мінеральнай вады без газу нашча па раніцах, свежевыжатыя фруктовыя і агароднінныя сокі, свежыя садавіна і гародніна (напрыклад, салата з цёртых яблыкаў і морквы на сняданак). Пры гэтым нельга забывацца, што на хіміятэрапіі сутачны аб'ём вадкасці павінен складаць не менш за 2 літры, а пры запорах ён можа быць павялічаны да 2,5-3 л.

Хіміятэрапія. Піць больш вады.

Такім чынам, у большасці выпадкаў можна знізіць праявы пабочных эфектаў хіміятэрапіі (млоснасць, ваніты, дыярэя, запор) з дапамогай карэкцыі дыеты.

Аднак калі вы аб'ектыўна недаядаеце, губляеце вагу, слабееце, варта параіцца з урачом пра неабходнасць дадатковага папаўнення пажыўных рэчываў, вітамінаў і мікраэлементаў, якіх не хапае. Аптымальным рашэннем з'яўляецца выкарыстанне ў харчаванні збалансаваных па сваім складзе спецыяльна распрацаваных сумесяў для энтэральнага харчавання.

Матэрыялы на сайце bel.24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце bel.24health.by

320 0 36

Кіраўнік праекта – урач-анестэзіёлаг-рэаніматолаг, кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт
Глядзіце таксама