16.12.2020
16.12.2020

Захаваць здароўе вачэй. Усё пра дыябетычную рэтынапатыю

logo
Хваробы ад А да Я
0 037
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Цукровы дыябет, асабліва калі ён дрэнна кампенсаваны, прыводзіць да з'яўлення змяненняў на сятчатцы вока – дыябетычнай рэтынапатыі. Па першым часе чалавек можа не заўважаць ніякіх прыкметаў, мець ідэальны зрок, але паталагічны працэс будзе ўжо запушчаны. У цяжкіх выпадках дыябетычная рэтынапатыя робіцца прычынай поўнай страты зроку.

Дыябетычная рэтынапатыя. Да старты зроку.

Пра тое, якія змены адбываюцца на сятчатцы вока пры цукровым дыябеце і чаму важна своечасова звяртацца да афтальмолага, журналісту інфармацыйнага партала Здаровыя людзі распавяла афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска Майя Ланская.

Дыябетычная рэтынапатыя

Што адбываецца з сятчаткай пры цукровым дыябеце?

Сятчатка – гэта абалонка, якая высцілае вока знутры. Тут святло пераўтвараецца ў нервовыя імпульсы, якія затым па нервовых валокнах перадаюцца ў мозг. Там яны аналізуюцца, і чалавек успрымае адлюстраванне.

Пры цукровым дыябеце парушаецца абмен рэчываў. З-за ваганняў узроўню глюкозы, асабліва рэзкіх, пакутуюць сасуды. Усё гэта не самым спрыяльным чынам адбіваецца на сятчатцы вока.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Захворванне развіваецца не адразу, павінен прайсці пэўны час. У сярэднім, пры цукровым дыябеце 1-га тыпу першыя змены на сятчатцы могуць выявіцца праз 7-10 гадоў пасля пастаноўкі дыягназу, пры дыябеце 2-га тыпу – яшчэ пазней. Вельмі шмат залежыць ад таго, як працякае асноўнае захворванне, ці выконвае чалавек усё рэкамендацыі, ці прытрымліваецца адпаведнай дыеты, ці кантралюе ўзровень глюкозы ў крыві і г.д.

Дыябетычная рэтынапатыя. Развіццё залежыць ад асноўнага захворвання – цукровага дыябету.

Калі чалавек хварэе на цукровы дыябет на працягу 5 гадоў, дык прыкладна ў 25% выпадкаў дыягнастуюцца пашкоджанні вачэй. Пры «стажы» захворвання 10-15 гадоў – у 50% выпадкаў, больш за 25 гадоў – змены на сятчатцы назіраюцца ў 90-100% выпадкаў.

Прыкметы дыябетычнай рэтынапатыі

У першую чаргу, пагаршэнне зроку, як зблізку, так і ўдалячынь. Ніякімі акулярамі скарэктаваць праблему не ўдаецца. Могуць з'явіцца адна альбо некалькі цёмных плямаў у цэнтральнай зоне альбо скрыўленне ліній адлюстравання (часцей сустракаецца пры ацёку сятчаткі).

Як развіваецца хвароба?

Сценкі сасудаў, якія знаходзяцца ў сятчатцы, пашыраюцца, робяцца тонкімі і крохкімі. З-за гэтага праз іх прасочваецца вадкасць (прыводзіць да ацёку сятчаткі) і ліпіды, якія знаходзяцца ў крыві. Яны асядаюць у выглядзе так званых эксудатаў, якія з цягам часу зацвердзяваюць. Гэтыя працэсы прыводзяць да кіслароднага галадання сятчаткі і правакуюць хуткі рост новых паталагічных сасудаў, якія з-за слабой сценкі пастаянна прапускаюць кроў.

Дыябетычная рэтынапатыя. Пачатак захворвання.

Як правіла, пакутуюць абодва вокі, але часам адно ў большай ступені, а другое ў меншай.

Стадыі дыябетычнай рэтынапатыі

Непраліфератыўная рэтынапатыя (дыябетычная рэтынапатыя I)

Яе называюць непраліфератыўная дыябетычная рэтынапатыя. Яна прыводзіць да павышэння пранікальнасці капіляраў, утварэння мікраанеўрызмаў, кровазліццяў, эксудатаў.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
З'яўляюцца дробныя кровазліцці на вочным дне, фарміруюцца невялікія адкладанні цвёрдых эксудатаў. На гэтым этапе ў чалавека можа не быць ніякіх скаргаў. Часта – гэта выпадковыя знаходкі на аглядзе ў афтальмолага.

Прэпраліфератыўная рэтынапатыя (дыябетычная рэтынапатыя II)

На гэтым этапе ўзмацняюцца змены, з'яўляецца ацёк на сятчатцы, мазкі крыві ўнутры вока, значна павялічваецца колькасць цвёрдых эксудатаў. Часта яны адкладаюцца ў цэнтральнай зоне.

Дыябетычная рэтынапатыя. Стадыі.

Цвёрдыя эксудаты (іх можна параўнаць з каменнымі грудамі) размяшчаюцца на сятчатцы і тым самым ціснуць на яе. Пад імі знаходзяцца клеткі нейраэпітэлію – колбачкі і палачкі. Але з-за ціску эксудатаў яны гінуць. Пры вялікім пашкоджанні чалавек нічога не бачыць у цэнтральнай зоне, і павярнуць працэс назад нельга.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
У тых абласцях, дзе размешчаныя цвёрдыя эксудаты, з'яўляюцца ўчасткі ў выглядзе чорных плямаў. Сталыя людзі часта могуць не заўважаць гэтага. Асабліва, калі другое вока менш пашкоджанае альбо закрануты перыферычны зрок.

Праліфератыўная рэтынапатыя (дыябетычная рэтынапатыя III)

Адбываецца рост велізарнай колькасці паталагічных сасудаў, яны распаўсюджваюцца па ўсёй сятчатцы. Сценкі сасудаў разрываюцца, што суправаджаецца кровазліццямі. З часам кроў пакрысе рассмоктваецца, але ў гэтых месцах утвараюцца рубцы.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Рубцы з часам пачынаюць скручвацца і цягнуць за сабой сятчатку. Яна згортваецца як бы ў трубачку, і раскруціць яе практычна немагчыма. Вынік такога адслаення сятчаткі – слепата.

Дыябетычная рэтынапатыя. Адслаенне сятчаткі.

Характэрнай прыкметай трэцяй стадыі хваробы з'яўляецца гемафтальм. Ён развіваецца ў выпадку разрыву буйнога сасуда, калі кроў запаўняе шклопадобнае цела. Калі сасуды прараслі на пярэднюю частку вока, кроў можа быць заўважаная нават няўзброеным вокам (яна запаўняе пярэднюю камеру вока). Пачынаецца ацёк і запаленне.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Значна ўскладняе сітуацыю, калі чалавек прымае прэпараты, якія разрэджваюць кроў. У такім выпадку крыві можа быць шмат, яна горш рассмоктваецца. Таму часта падчас кансультацыі мы рэкамендуем пацыентам наведаць кардыёлага і скарэктаваць прыём такіх прэпаратаў. На жаль, многія «прапісваюць» іх сабе самастойна.

Другасная глаўкома

Яшчэ адно ўскладненне цукровага дыябету – другасная глаўкома. У гэтым выпадку сасуды, які растуць на сятчатцы, з часам прарастаюць у пярэднюю частку вока і закрываюць вобласць, дзе знаходзіцца адток вадкасці. Гэта прыводзіць да павышэння ўнутрывочнага ціску. Адбываецца сцісканне зрокавага вочнага нерва, развіваецца моцны болевы сіндром, зняць які чым-небудзь немагчыма. У выніку надыходзіць слепата.

Норма ўнутрывочнага ціску – менш за 20 мм рт слупа, пры другаснай глаўкоме ён можа падымацца да значэнняў 60 і больш мм рт слупа.

Дыябетычная рэтынапатыя. Унутрывочны ціск.

Лячэнне дыябетычнай рэтынапатыі

Каб зняць ацёк сятчаткі і запаленне, якія правакуюцца наяўнасцю вадкасці ў сятчатцы, у некаторых выпадках прымяняецца прэпарат з групы глюкакортыкастэроідаў. Аднак у яго ёсць пабочны эфект – ён павышае ўзровень глюкозы ў крыві. Таму перад яго прымяненнем збіраецца дакладны анамнэз пацыента і аналізуюцца ўсе рызыкі.

Асноўнае лячэнне заключаецца ў тым, каб прадухіліць рост новых сасудаў. У Беларусі зарэгістраваныя два лекавыя прэпараты (інгібітары VEGF), якія ўводзяцца ўнутр вока. Ін'екцыі выконваюцца ў амбулаторных умовах і не патрабуюць шпіталізацыі. Такое лячэнне пажыццёвае. Выконваецца курсамі.

Прытармазіць рост паталагічных сасудаў дапамагае і лазерная тэрапія. З дапамогай лазернага выпраменьвання па перыферыі (цэнтральная зона не закранаецца!) праводзіцца кропкавае прыпальванне сятчаткі. Пасля такіх мікраапёкаў утвараюцца рубчыкі, якія не даюць у далейшым распаўсюдзіцца і расці новым сасудам. Лазерная тэрапія, як правіла, прымяняецца пасля ін'екцый інгібітараў VEGF і выкарыстоўваецца ў тым ліку як прафілактыка гемафтальтаў.

Дыябетычная рэтынапатыя. Лячэнне лазерам.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Немалаважны і агульны стан пацыента. Ці кампенсаванае асноўнае захворванне (цукровы дыябет), ці рэгулярна чалавек вымярае ўзровень глюкозы ў крыві. Ці перагледзеў ён свае харчовыя звычкі, ці выконвае рэкамендацыі доктара. Гэта важна для таго, каб змены на сятчатцы, якія ўжо ёсць, не прагрэсавалі далей. У адваротным выпадку ніякае лячэнне не зможа дапамагчы.

З мэтай прафілактыкі ўскладненняў цукровага дыябету, якія ўплываюць на здароўе вачэй, спецыяліст рэкамендуе мінімум раз у паўгода праходзіць агляд у афтальмолага.

Фота эксперта – Вольга Стружынская.

Матэрыялы на сайце bel.24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце bel.24health.by

0 0 37

Нарадзілася і жыву ў Мінску. У 1995 годзе скончыла сталічную сярэднюю школу №168, затым паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на факультэт журналістыкі. Пасля заканчэння вучобы ў 2000 годзе была размеркаваная ў Беларускае тэлеграфнае агенцтва (БелТА), дзе 8 гадоў прапрацавала спецыяльным карэспандэнтам аддзела палітычнай і сацыяльнай інфармацыі. У розныя гады асвятляла падзеі ў сферы навукі, культуры, адукацыі і аховы здароўя. У 2011 годзе перайшла ў прэс-службу Міністэрства аховы здароўя. Кола маіх абавязкаў уключала, у тым ліку арганізацыю сустрэчаў спецыялістаў са СМІ, складанне прэс-рэлізаў, забеспячэнне журналістаў інфармацыяй пра дзейнасць сферы аховы здароўя, а таксама падрыхтоўку аператыўных каментароў экспертаў і фарміраванне стужкі навінаў афіцыйнага сайта міністэрства. З 2017 года працую ўласным карэспандэнтам аддзела інтэрнэт-праектаў рэдакцыі газеты «Медыцынскі веснік». З'яўляюся аўтарам публікацый на інфармацыйным партале «Здаровыя людзі» і сайце для падлеткаў «Teenage.by».