16 Снежня
16.12.2020

Захаваць здароўе вачэй. Усё пра дыябетычную рэтынапатыю

logo
Кантралюй здароўе
0 0 12
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Цукровы дыябет, асабліва калі ён дрэнна кампенсаваны, прыводзіць да з'яўлення змяненняў на сятчатцы вока – дыябетычнай рэтынапатыі. Па першым часе чалавек можа не заўважаць ніякіх прыкметаў, мець ідэальны зрок, але паталагічны працэс будзе ўжо запушчаны. У цяжкіх выпадках дыябетычная рэтынапатыя робіцца прычынай поўнай страты зроку.

Дыябетычная рэтынапатыя. Да страты зроку.

Пра тое, якія змены адбываюцца на сятчатцы вока пры цукровым дыябеце і чаму важна своечасова звяртацца да афтальмолага, журналісту інфармацыйнага партала Здаровыя людзі распавяла афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска Майя Ланская.

Што адбываецца з сятчаткай пры цукровым дыябеце?

Сятчатка – гэта абалонка, якая высцілае вока знутры. Тут святло пераўтвараецца ў нервовыя імпульсы, якія затым па нервовых валокнах перадаюцца ў мозг. Там яны аналізуюцца, і чалавек успрымае адлюстраванне.

Пры цукровым дыябеце парушаецца абмен рэчываў. З-за ваганняў узроўню глюкозы, асабліва рэзкіх, пакутуюць сасуды. Усё гэта не самым спрыяльным чынам адбіваецца на сятчатцы вока.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Захворванне развіваецца не адразу, павінен прайсці пэўны час. У сярэднім, пры цукровым дыябеце 1-га тыпу першыя змены на сятчатцы могуць выявіцца праз 7-10 гадоў пасля пастаноўкі дыягназу, пры дыябеце 2-га тыпу – яшчэ пазней. Вельмі шмат залежыць ад таго, як працякае асноўнае захворванне, ці выконвае чалавек усё рэкамендацыі, ці прытрымліваецца адпаведнай дыеты, ці кантралюе ўзровень глюкозы ў крыві і г.д.

Дыябетчныя рэтынапатыя. Развіццё залежыць ад асноўнага захворвання – цукровага дыябету.

Калі чалавек хварэе на цукровы дыябет на працягу 5 гадоў, дык прыкладна ў 25% выпадкаў дыягнастуюцца пашкоджанні вачэй. Пры «стажы» захворвання 10-15 гадоў – у 50% выпадкаў, больш за 25 гадоў – змены на сятчатцы назіраюцца ў 90-100% выпадкаў.

Якія сімптомы паказваюць на захворванне?

У першую чаргу, пагаршэнне зроку, як зблізку, так і ўдалячынь. Ніякімі акулярамі скарэктаваць праблему не ўдаецца. Могуць з'явіцца адна альбо некалькі цёмных плямаў у цэнтральнай зоне альбо скрыўленне ліній адлюстравання (часцей сустракаецца пры ацёку сятчаткі).

Як развіваецца хвароба?

Сценкі сасудаў, якія знаходзяцца ў сятчатцы, пашыраюцца, робяцца тонкімі і крохкімі. З-за гэтага праз іх прасочваецца вадкасць (прыводзіць да ацёку сятчаткі) і ліпіды, якія знаходзяцца ў крыві. Яны асядаюць у выглядзе так званых эксудатаў, якія з цягам часу зацвердзяваюць. Гэтыя працэсы прыводзяць да кіслароднага галадання сятчаткі і правакуюць хуткі рост новых паталагічных сасудаў, якія з-за слабой сценкі пастаянна прапускаюць кроў.

Дыябетычная рэтынапатыя. Пачатак захворвання.

Як правіла, пакутуюць абодва вокі, але часам адно ў большай ступені, а другое ў меншай.

Першая стадыя зменаў на вочным дне

Яе называюць непраліфератыўная дыябетычная рэтынапатыя. Яна прыводзіць да павышэння пранікальнасці капіляраў, утварэння мікраанеўрызмаў, кровазліццяў, эксудатаў.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
З'яўляюцца дробныя кровазліцці на вочным дне, фарміруюцца невялікія адкладанні цвёрдых эксудатаў. На гэтым этапе ў чалавека можа не быць ніякіх скаргаў. Часта – гэта выпадковыя знаходкі на аглядзе ў афтальмолага.

Наступная стадыя – прэпраліфератыўная

На гэтым этапе ўзмацняюцца змены, з'яўляецца ацёк на сятчатцы, мазкі крыві ўнутры вока, значна павялічваецца колькасць цвёрдых эксудатаў. Часта яны адкладаюцца ў цэнтральнай зоне.

Дыябетычная рэтынапатыя. Стадыі.

Цвёрдыя эксудаты (іх можна параўнаць з каменнымі грудамі) размяшчаюцца на сятчатцы і тым самым ціснуць на яе. Пад імі знаходзяцца клеткі нейраэпітэлію – колбачкі і палачкі. Але з-за ціску эксудатаў яны гінуць. Пры вялікім пашкоджанні чалавек нічога не бачыць у цэнтральнай зоне, і павярнуць працэс назад нельга.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
У тых абласцях, дзе размешчаныя цвёрдыя эксудаты, з'яўляюцца ўчасткі ў выглядзе чорных плямаў. Сталыя людзі часта могуць не заўважаць гэтага. Асабліва, калі другое вока менш пашкоджанае альбо закрануты перыферычны зрок.

Самая цяжкая стадыя – праліфератыўная дыябетычная рэтынапатыя

Адбываецца рост велізарнай колькасці паталагічных сасудаў, яны распаўсюджваюцца па ўсёй сятчатцы. Сценкі сасудаў разрываюцца, што суправаджаецца кровазліццямі. З часам кроў пакрысе рассмоктваецца, але ў гэтых месцах утвараюцца рубцы.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Рубцы з часам пачынаюць скручвацца і цягнуць за сабой сятчатку. Яна згортваецца як бы ў трубачку, і раскруціць яе практычна немагчыма. Вынік такога адслаення сятчаткі – слепата.

Дыябетычная рэтынапатыя. Адслаенне сятчаткі.

Характэрнай прыкметай трэцяй стадыі хваробы з'яўляецца гемафтальм. Ён развіваецца ў выпадку разрыву буйнога сасуда, калі кроў запаўняе шклопадобнае цела. Калі сасуды прараслі на пярэднюю частку вока, кроў можа быць заўважаная нават няўзброеным вокам (яна запаўняе пярэднюю камеру вока). Пачынаецца ацёк і запаленне.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Значна ўскладняе сітуацыю, калі чалавек прымае прэпараты, якія разрэджваюць кроў. У такім выпадку крыві можа быць шмат, яна горш рассмоктваецца. Таму часта падчас кансультацыі мы рэкамендуем пацыентам наведаць кардыёлага і скарэктаваць прыём такіх прэпаратаў. На жаль, многія «прапісваюць» іх сабе самастойна.

Другасная глаўкома

Яшчэ адно ўскладненне цукровага дыябету – другасная глаўкома. У гэтым выпадку сасуды, які растуць на сятчатцы, з часам прарастаюць у пярэднюю частку вока і закрываюць вобласць, дзе знаходзіцца адток вадкасці. Гэта прыводзіць да павышэння ўнутрывочнага ціску. Адбываецца сцісканне зрокавага вочнага нерва, развіваецца моцны болевы сіндром, зняць які чым-небудзь немагчыма. У выніку надыходзіць слепата.

Норма ўнутрывочнага ціску – менш за 20 мм рт слупа, пры другаснай глаўкоме ён можа падымацца да значэнняў 60 і больш мм рт слупа.

Дыябетычная рэтынапатыя. Другасная глаўкома. Унутрывочны ціск.

Лячэнне

Каб зняць ацёк сятчаткі і запаленне, якія правакуюцца наяўнасцю вадкасці ў сятчатцы, у некаторых выпадках прымяняецца прэпарат з групы глюкакортыкастэроідаў. Аднак у яго ёсць пабочны эфект – ён павышае ўзровень глюкозы ў крыві. Таму перад яго прымяненнем збіраецца дакладны анамнэз пацыента і аналізуюцца ўсе рызыкі.

Асноўнае лячэнне заключаецца ў тым, каб прадухіліць рост новых сасудаў. У Беларусі зарэгістраваныя два лекавыя прэпараты (інгібітары VEGF), якія ўводзяцца ўнутр вока. Ін'екцыі выконваюцца ў амбулаторных умовах і не патрабуюць шпіталізацыі. Такое лячэнне пажыццёвае. Выконваецца курсамі.

Прытармазіць рост паталагічных сасудаў дапамагае і лазерная тэрапія. З дапамогай лазернага выпраменьвання па перыферыі (цэнтральная зона не закранаецца!) праводзіцца кропкавае прыпальванне сятчаткі. Пасля такіх мікраапёкаў утвараюцца рубчыкі, якія не даюць у далейшым распаўсюдзіцца і расці новым сасудам. Лазерная тэрапія, як правіла, прымяняецца пасля ін'екцый інгібітараў VEGF і выкарыстоўваецца ў тым ліку як прафілактыка гемафтальтаў.

Другасная рэтынапатыя. Лячэнне лазерам.

 
Майя Ланская
Афтальмолаг вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі кабінета рэтынальнай паталогіі 3-й гарадской клінічнай бальніцы імя Я.У.Клумава г.Мінска
Немалаважны і агульны стан пацыента. Ці кампенсаванае асноўнае захворванне (цукровы дыябет), ці рэгулярна чалавек вымярае ўзровень глюкозы ў крыві. Ці перагледзеў ён свае харчовыя звычкі, ці выконвае рэкамендацыі доктара. Гэта важна для таго, каб змены на сятчатцы, якія ўжо ёсць, не прагрэсавалі далей. У адваротным выпадку ніякае лячэнне не зможа дапамагчы.

З мэтай прафілактыкі ўскладненняў цукровага дыябету, якія ўплываюць на здароўе вачэй, спецыяліст рэкамендуе мінімум раз у паўгода праходзіць агляд у афтальмолага.

Фота эксперта – Вольга Стружынская.

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

0 0 12

Нарадзілася і жыву ў Мінску. У 1995 годзе скончыла сталічную сярэднюю школу №168, затым паступіла ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт на факультэт журналістыкі. Пасля заканчэння вучобы ў 2000 годзе была размеркаваная ў Беларускае тэлеграфнае агенцтва (БелТА), дзе 8 гадоў прапрацавала спецыяльным карэспандэнтам аддзела палітычнай і сацыяльнай інфармацыі. У розныя гады асвятляла падзеі ў сферы навукі, культуры, адукацыі і аховы здароўя. У 2011 годзе перайшла ў прэс-службу Міністэрства аховы здароўя. Кола маіх абавязкаў уключала, у тым ліку арганізацыю сустрэчаў спецыялістаў са СМІ, складанне прэс-рэлізаў, забеспячэнне журналістаў інфармацыяй пра дзейнасць сферы аховы здароўя, а таксама падрыхтоўку аператыўных каментароў экспертаў і фарміраванне стужкі навінаў афіцыйнага сайта міністэрства. З 2017 года працую ўласным карэспандэнтам аддзела інтэрнэт-праектаў рэдакцыі газеты «Медыцынскі веснік». З'яўляюся аўтарам публікацый на інфармацыйным партале «Здаровыя людзі» і сайце для падлеткаў «Teenage.by».