27 Лістапада
27.11.2020

«У Піліпаўку воўк нема вые…» Сёння – Кудзеліца, заўтра – Піліпаўскі пост

logo
Думкі ўслых
0 0 68
Памер шрыфта:
  • A
  • A
  • A

Нават той, хто ні разу не вернік праваслаўны, хоць калі чуў штосьці пра Піліпаў дзень, Піліпаўку, Піліпаўскі (альбо Калядны) пост. Бо дужа гэта адметная з’ява ў народзе. Ды і хто не памятае са школьных гадоў гэтае, з паэмы-балады Янкі Купалы «Курган»: «На Купалле там птушка садзіцца, пяе, У Піліпаўку воўк нема вые; Сонца днём распускае там косы свае, Ночкай зоры глядзяць залатыя»…

Піліп. Піліпаў дзень. Пярэдадзень Піліпаўкі. «У Піліпаўку воўк нема вые...»

Ну, а пярэдадзень Піліпаўкі, сам Піліпаў дзень, 27 лістапада, таксама поўніцца шматлікімі абрадамі і звычаямі. І фактычна гэта апошні дзень сёлета, калі сапраўды можна разгуляцца, паесці прысмакаў. Бо Піліпаўскі пост доўжыцца ажно 6 тыдняў – з 28 лістапада па 6 студзеня ўключна. І падчас яго вернікі не ядуць скаромнае.

Нашыя продкі спяшаліся да Піліпаўскага посту закалоць кабанчыка, паесці свежаніны і нарабіць розных мясных вырабаў, многія з якіх – вяндліна, каўбасы ды іншае – захоўваліся акурат да Калядаў. А сёння звычайна спраўлялі Запусты, альбо Загавіны (Заговіны).

Прычым не толькі самі частаваліся, але і запрашалі да вячэры… Хатніка (Дамавіка)! Трэба было яму ўлагодзіць, бо ён жа, як лічылася, «хату трымае». А для гэтага звычайна на стале пакідалі ежу, прыкрыўшы яе ручніком ці сурвэткай.

Піліп. Піліпаў дзень. Пачастунак для Хатніка.

Гэты звычай нездарма ў чымсьці пераклікаецца з традыцыямі святкавання Дзядоў, бо ў некаторых мясцовасцях Хатнікаў атаясамлівалі з душамі памерлых продкаў.

Іншая ж назва гэтага дня – Кудзеліца – нагадвае нам пра тое, што дзяўчаты і жанчыны звычайна рыхтаваліся да попрадак падчас вячорак: «Што ў Піліпаўку спрадзеш, тое ў Вялікі пост сатчэш». А зіма наперадзе чакала до-о-о-о-ооўгая… Шмат чаго можна было напрасці, наткаць, навязаць, нашыць… Дзяўчаты найперш гэта рабілі, каб нарыхтаваць сабе да вяселля пасаг. А вяселлі – усё, заканчваліся… Пост жа наперадзе.

Затое колькі весялосці чакала моладзь на тых вячорках! І танцы, і заляцанні… Да Масленіцы можна было пры жаданні знайсці сабе пАру…А самыя спрытныя дзяўчаты паспявалі ўсё! І на заляцанні адказаць, і пачаставацца семкамі ды цукеркамі, і напрасці ды наткаць гару…

Піліп. Піліпаў дзень. Пачатак вячорак.

А вось каму раздолле ў Піліпаўку з «вяселлямі», дык гэта ваўкам! Нашыя продкі прыкмячалі, што з гэтага часу яны звычайна па лесе ходзяць цэлымі зграямі. Так што сцеражыся, падарожны, і любы, хто захоча ў гэтую цёмную пару прайсціся ўвечары-ўночы па бязлюдных аддаленых мясцінах! І хаця ў наш час ваўкоў добра-такі адстрэльваюць, але не ўсіх і не ўсюды. А хутка ж сапраўды мы адчуем, як «надыходзяць цёмныя ночы»… Бо, як трапна прыкмячалі, «у Піліпаўку дзень паўдня».

Вернікі сёння ўшаноўваюць аднаго з 12-і апосталаў – Піліпа. Звычайна да яго звяртаюцца з просьбамі аб ацаленні ад хваробаў вачэй і ад дэпрэсіі.

А мы, як і нашыя продкі, назіраем за надвор’ем ды сочым надалей, ці спраўдзяцца тагачасныя прыкметы: «Пахмурна ці снежна – да непагадзі ў маі», «Калі добра пагода будзе на Піліпаўку, дык добра будзе і на Пятроўку», «Калі кот скача на прыпек, дык будзе мароз»…

Піліп. Піліпаў дзень. Народныя прыкметы.

Эх, шкада, што ні  ката, ні прыпеку! Я б яго сама туды падсадзіла б! Абы на мароз паказаў… 🙂 Бо гэтыя дажджы, дажджы, дажджы… З аднаго боку, для азімых трэба… Для зямлі вільгаць. А з іншага… Баюся, што наша дача зноў паплыла… Хаця і без шкоды для ўраджаю…

Ды і вельмі няёмка ў транспарт і з транспарту з мокрым парасонам… Асабліва, калі гэта маршрутка, у якой едзеш каля гадзіны па часе. Не люблю… 🙁

«Шэрань на дрэвах – да марозу, туман – да адлігі, а калі шэрань была ўначы, днём будзе снег». А вось шэрань люблю! І вельмі! Тады надвор’е сапраўды казачнае. І мамачка мая вельмі любіла… Яна ўсё любіла… І ўсіх…

І яшчэ варта прыгадаць сёння святога Юстыніяна – апекуна плоднасці і дзяцінства. Калі ў сям’і доўга не было дзяцей, жанкі звярталіся з просьбамі ў сваіх малітвах менавіта да яго.

Піліпаў дзень. Малітва да святога Юстыніяна.

Ну што ж, як заўсёды, выбіраем са звычаяў, абрадаў ды традыцый гэтага дня і наступных тое, што даспадобы. Здароўя ўсім і душэўнага спакою!

Матэрыялы на сайце 24health.by носяць інфармацыйны характар і прызначаныя для адукацыйных мэтаў. Інфармацыя не павінна выкарыстоўвацца ў якасці медыцынскіх рэкамендацый. Ставіць дыягназ і прызначае лячэнне толькі ваш урач. Рэдакцыя сайта не нясе адказнасці за магчымыя негатыўныя наступствы, якія ўзніклі ў выніку выкарыстання інфармацыі, размешчанай на сайце 24health.by.

0 0 68

Рэдактар сайта, журналіст, блогер. Вышэйшая філалагічная адукацыя. Нарадзілася ў вёсцы Клінок Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці. З 1980 года жыву ў г.Чэрвень. У 1996 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка (дыплом з адзнакай) па спецыяльнасці «беларуская мова і літаратура». З 2003 па 2005 год па ўласнай ініцыятыве вучылася дыстанцыйна ў Еўрапейскай школе карэспандэнцкага навучання, маю пасведчанне аб заканчэнні курсу «Журналістыка». У журналістыцы – з 2001 года. Працавала загадчыкам аддзела пісьмаў і масавай работы, журналістам у газеце «Раённы веснік» (г.Чэрвень), уласным карэспандэнтам абласной газеты «Мінская праўда» па Чэрвеньскім, Уздзенскім і Старадарожскім раёнах. Шмат гадоў актыўна супрацоўнічала з газетамі «Звязда», «Голас Радзімы», «Народная газета», «Беларуская ніва», «Беларуская лясная газета», часопісам «Гаспадыня». З 2018 года – рэдактар беларускай версіі сайта «Здаровыя людзі», журналіст, аўтар блога «Думкі ўслых». З’яўляюся адным з аўтараў-укладальнікаў кнігі «Памяць. Чэрвеньскі раён», кніг «Матери Минщины» (абласны праект), «С любовью к детям» (рэспубліканскі праект). Аўтар першага ў Беларусі касмічнага інтэрв’ю (Міжнародная касмічная станцыя-Зямля) з касманаўтам Раскосмасу, ураджэнцам г.Чэрвеня Алегам Навіцкім (газета «Звязда», 2013 г.). Аўтар блогу на платформе bloger.by. У 2018 годзе прызнаная пераможцай першага рэспубліканскага творчага конкурсу на лепшае асвятленне ў сродках масавай інфармацыі і сацыяльных сетках лясной тэматыкі і дзейнасці органа дзяржаўнага кіравання ў намінацыі «За прасоўванне лясной тэматыкі ў сацыяльных сетках». Узнагароджана Дыпломам Міністэрства лясной гаспадаркі.